Borç vermek istemiyorsanız yanıtınızı hesabınızdaki parayı açıklamadan da verebilirsiniz: “Sana borç vermeyeceğim.” Daha yumuşak bir ifade tercih ediyorsanız “Borç veremeyeceğim” diyebilirsiniz. Bunun arkasına olmayan bir masraf, gecikmiş maaş veya aileden gelen bir yasak eklemeniz gerekmez.
Aşağıdaki konuşmalar farklı durumlar için hazırlanmış örneklerdir; kendi kararınıza uyan cümleleri seçebilirsiniz.
Önce cevabınızın neyi kapsadığını belirleyin
Bu talebe mi hayır diyorsunuz, yoksa genel olarak arkadaşlarınıza borç vermemeyi mi seçiyorsunuz? Söyleyeceğiniz cümle gerçek kararınızla aynı kapsamda olsun.
- Yalnızca bu talebi reddediyorsanız: “İstediğin parayı borç vermeyeceğim.”
- Genel bir kararınız varsa: “Arkadaşlarıma borç vermemeye karar verdim. Sana da borç vermeyeceğim.”
- Gerçekten henüz karar vermediyseniz: “Şimdi bir söz vermiyorum. Düşünüp yarın sana yanıt vereceğim.” Bunu yalnızca düşünmeye ihtiyacınız varsa ve söylediğiniz zamanda yanıt verebilecekseniz kullanın.
Kararınız zaten hayırsa “Bir bakayım” demek yerine o kararı söyleyin. Gelecek ay da vermek istemiyorsanız cümlenize “bu ay” eklemeyin. Genel bir kuralınız yoksa yalnızca reddi kolaylaştırmak için “Ben hiç kimseye borç vermem” demenize de gerek yok.
“Neden?” sorusu geldiğinde ne kadar açıklayacağınıza siz karar verin
Kısa bir gerekçe paylaşmak isteyebilirsiniz: “Paramı borç vermek için ayırmak istemiyorum.” Daha fazla açıklama yapmak istemiyorsanız bunu ayrıca belirtebilirsiniz. Gelirinizi, birikiminizi veya yaklaşan ödemelerinizi tek tek sıralamak zorunda olduğunuz bir konuşma kurmayın.
Arkadaş: Ama paran olduğunu biliyorum. Neden vermiyorsun?
Siz: Mali durumumun ayrıntılarını konuşmak istemiyorum. Borç vermemeyi seçiyorum.
Arkadaş: Bana güvenmiyor musun?
Siz: Geri ödeyeceğini söylüyorsun; seni duydum. Yine de borç vermeyeceğim.
Gerçekte hissetmiyorsanız “Sana sonsuz güveniyorum” gibi bir güvence eklemeyin. Yanıtınızı karşı tarafın karakterini değerlendirmeden de verebilirsiniz. “Sen zaten parayı tutamıyorsun” yerine kendi kararınızı anlatan cümlede kalın.
Para dışındaki konularda da ayrıntı soruları sizi zorluyorsa arkadaşınıza her şeyi anlatmak istemediğinizi söyleme örnekleri paylaşmak istediğiniz bilgiyi ayırmanıza yardımcı olabilir.
Tutar küçülse veya geri ödeme tarihi değişse de
Hiç borç vermemeye karar verdiyseniz daha düşük bir tutar için yeni bir gerekçe aramayın. Yanıtınızın yalnızca istenen miktarla ilgili olmadığını açıkça söyleyebilirsiniz.
Arkadaş: Tamam, hepsini verme. Yarısını versen de olur.
Siz: Daha küçük bir tutar da vermeyeceğim. Bu talebe cevabım hayır.
Arkadaş: Ama cuma günü geri vereceğim.
Siz: Söylediğin tarihi anladım. Yine de kararım değişmiyor.
Daha önce borç vermiş olmanız da konuşmada gündeme gelebilir: “Evet, geçen sefer vermiştim. Bu kez vermeyeceğim.” Önceki yardımınızı inkâr etmeden bugünkü yanıtınızı söyleyin. Ancak bu talep için daha önce açıkça söz verdiyseniz onu yok saymayın: “Sana vereceğimi söylemiştim; şimdi kararımı değiştirdiğimi söylüyorum. Bu değişikliği gecikmeden haber vermek istedim.”
Para dışı yardım teklif etmek zorunda değilsiniz
Yardım teklifini, hayır demenin bedeli gibi mesajınıza eklemeyin. Gerçekten yapmak istediğiniz belirli bir şey varsa, arkadaşınızın bunu isteyip istemediğini sorabilirsiniz:
“Borç vermeyeceğim. İstersen akşam başvuru e-postanı birlikte okuyabiliriz.”
Bu örnekte teklif, bütün iş arama sürecini üstlenmek değil, bir e-postayı birlikte okumaktır. Arkadaşınız istemezse teklifi sürdürmeniz gerekmez. Siz de başka bir yardım sunmak istemiyorsanız ilk ret cümlenizde durabilirsiniz.
“Ben para bulurum”, “Birinden ayarlarım” veya “Ne gerekirse yaparım” gibi sözleri, yalnızca konuşmayı rahatlatmak için kullanmayın. Borç vermeyi reddederken başkasından para istemeyi ya da kendi adınıza borçlanmayı üstlenen yeni bir söz vermeyin.
Israr sürerse konuşmayı nasıl bitirebilirsiniz?
İlk yanıtta kesin bir kapanış cümlesine ihtiyaç duymayabilirsiniz. Fakat aynı talep tekrarlandığında şu ifadeyi kullanabilirsiniz: “Borç veremeyeceğim. Bu konuda kararım değişmeyecek.”
“Gerçek arkadaş olsan yardım ederdin” denirse arkadaşlığınızın bütün geçmişini savunmak yerine o cümleye yanıt verin: “Arkadaşlığımızı borç verip vermemem üzerinden tartışmak istemiyorum. Cevabım değişmedi.”
Konuşmayı bitirmek istiyorsanız kendi yapacağınız şeyi söyleyin: “Bu talebi daha fazla konuşmayacağım. Şimdi telefonu kapatıyorum.” Bunu yalnızca gerçekten uygulayacağınız zaman kullanın. Karşı tarafın kararı beğenmesini veya size hak vermesini beklemeden görüşmeyi sonlandırabilirsiniz.
“Ben sana yardım etmiştim” denirse
Geçmiş yardımı küçümsemeden bugünkü talebe hayır diyebilirsiniz. Aşağıdaki konuşma, arkadaşınıza ödenmemiş bir borcunuz bulunmadığı varsayımıyla yazılmıştır; mevcut bir borcun geri ödemesini reddetme örneği değildir.
Arkadaşınız: “Ben taşınırken sana para vermiştim. Şimdi aynı şeyi senden istiyorum.”
Siz: “O zaman yaptığın yardımı hatırlıyorum ve önemsiyorum. Bu yeni talep için borç vermeyeceğim.”
Arkadaşınız: “O zaman sana bir daha yardım etmem.”
Siz: “Bundan sonra ne teklif edeceğine sen karar verebilirsin. Bu talebe yanıtım değişmiyor.”
“Sana borcum yok” gibi bir cümleyi, gerçekten kapanmış bir hesap söz konusu değilse kullanmayın. Aranızda tutarı veya geri ödemesi belirsiz eski bir para alışverişi varsa, yeni istek ile eski hesabı birbirine karıştırmadan ayrı konuşun.
Talep borçtan başka bir işleme dönerse
“Nakit verme, kartınla öde” veya “Sadece benim için birinden iste” denebilir. Bunları aynı cevabın etrafında dönen yeni teklifler olarak ele alabilirsiniz; istemediğiniz bir işlemi üstlenmek zorunda değilsiniz.
Arkadaşınız: “O zaman kartından alalım, ben sana ay sonunda veririm.”
Siz: “Kendi kartımdan da ödeme yapmayacağım. Benim adıma ödeme veya borçlanma içeren bir çözüm önermiyorum.”
Mesajla kısa bir yanıt
Talep ilk kez geldiyse uzun bir savunmaya ihtiyacınız olmayabilir: “Mesajını gördüm. Bu parayı borç veremeyeceğim.” Aynı istek birkaç kez dönüyorsa: “Yanıtım değişmedi. Bu talep hakkında mesajlaşmayı sürdürmeyeceğim.” İlk cümle bir yanıt verir; ikincisi tekrarlanan konuşmayı kapatır. İkincisini, henüz cevap bile vermediğiniz bir arkadaşınıza otomatik başlangıç olarak kullanmanız gerekmez.
