Arkadaşımı dinleyecek gücüm yokken bunu nasıl söyleyebilirim?

“Seni dinlemek isterim ama bugün uzun konuşabilecek durumda değilim” diyebilirsiniz. O anda verebileceğiniz desteği açıkça söyleyin: Hiç konuşamayacak mısınız, kısa bir süre mi ayırabilirsiniz, yoksa başka bir gün mü görüşmek istiyorsunuz? Yeni bir zaman önermek zorunda değilsiniz; öneriyorsanız da gerçekten ayırabileceğiniz bir zaman olsun.

Bir konuşmayı bugün bitirmekle, arkadaşlığınızda tekrar eden bir durumu ele almak iki ayrı iş. Önce o anki sınırınızı söyleyebilir, konuşmaların sürekli uzaması veya size söz kalmaması konusunu daha sonra açabilirsiniz.

Aşağıdaki cümleler ve diyaloglar uyarlanmak üzere hazırlanmış kurgu örneklerdir; gerçek okur mesajları değildir.

Bugün neye yeriniz var?

Hiç konuşabilecek durumda değilseniz

“Zor bir gün geçirdiğini duyuyorum. Ben de bugün dinlenmeye ihtiyaç duyuyorum; şimdi konuşamayacağım.”

Bu cümlenin arkasına uzun bir gerekçe eklemek zorunda değilsiniz. İşlerinizi, yorgunluğunuzu veya kendi sıkıntılarınızı tek tek sıralamak yerine, şu anda ne yapabileceğinizi doğrudan söyleyebilirsiniz.

“Bana yaz, ben sonra okurum” demeden önce bunu gerçekten isteyip istemediğinize bakın. Telefon görüşmesini bitirip aynı uzun konuşmayı mesajlara taşımak istemiyorsanız, o akşam mesajları da takip edemeyeceğinizi belirtin: “Bu akşam mesajlaşmayı da sürdüremeyeceğim.”

Kısa bir süre ayırabilecekseniz

“Şimdi on dakika konuşabilirim. Sonra kapatmam gerekecek. Bu süre sana uygun mu?”

Süreyi konuşmanın başında söyleyin. Buradaki on dakika bir kural değil, örnek: Kendi ayırabileceğiniz süreyi seçin. Başlangıçta sınır söylemiş olmanız, süre dolunca ne yapacağınızı da düşünmenize engel değil. Bir kapanış cümlesi hazırlayın:

“Ayırabildiğim sürenin sonuna geldim. Konu henüz bitmedi ama benim şimdi kapatmam gerekiyor.”

Arkadaşınız “Bir şeyi daha anlatayım” derse ve devam edemeyecekseniz, yeni bir süre vermeyin: “Onu bugün dinleyemeyeceğim. Şimdi kapatıyorum.” Söylediğiniz sınırı uygulamak için karşı tarafın anlatacaklarının tükenmesini beklemeyin.

Başka bir gün konuşmak istiyorsanız

“Bugün konuşamayacağım. Yarın akşam yedide yirmi dakika ayırabilirim; sana da uyar mı?”

Bu öneriyi yalnızca o zamanı ayırabilecekseniz kullanın. Henüz bilmiyorsanız belirsizliği saklamayın:

“Bugün uzun konuşabilecek durumda değilim. Yarın müsaitliğime bakıp haber verebilirim.”

Burada konuşma sözü vermiyorsunuz, fakat haber verme sorumluluğu alıyorsunuz. Onu da üstlenmek istemiyorsanız cümleyi şöyle bitirin: “Şu anda başka bir zaman için de söz veremiyorum.” Sırf o anki rahatsızlığı gidermek için takviminize yeni bir yük eklemeyin.

Konuşma başladıktan sonra da durabilirsiniz

Başta dinleyebileceğinizi düşünmüş, bir süre sonra dikkatinizin dağıldığını veya yorulduğunuzu fark etmiş olabilirsiniz. İlk başta “Anlat” demiş olsanız da devam edemediğinizi söyleyebilirsiniz.

“Başta konuşabilecek durumdaydım ama şimdi yorulduğumu fark ettim. Burada durmam gerekiyor.”

Mesajlaşmada ise son bir soru sorup konuşmayı yeniden açmak yerine kapanışı netleştirin: “Yazdıklarını gördüm. Bu akşam devam edemeyeceğim; şimdi mesajlaşmayı bırakıyorum.” Daha önce bir süre söylemediyseniz, arkadaşınız o sınırı zaten biliyormuş gibi konuşmayın.

Her sohbet aynı yere dönüyorsa ayrı bir konuşma yapın

Sorun yalnızca bugünkü yorgunluğunuz olmayabilir. Konuşmaların çoğu uzun bir dertleşmeye dönüşüyor ve kendi anlattıklarınıza yer kalmıyorsa, bunu yeni bir dertleşmenin ortasında çözmeye çalışmak yerine ayrı bir zamanda açmayı deneyin. “Konuşma biçimimizle ilgili bir şeyi paylaşmak istiyorum. Şimdi uygun musun?” diye başlayabilirsiniz.

Taslağı kurarken gerçekten yaşadığınız bir örneği seçin; aşağıdaki ayrıntıları yaşamadıysanız aynen kullanmayın.

“Son iki telefon konuşmamızda uzun süre işte yaşadıklarını konuştuk. Ben kendi haftamı anlatmaya başladığımda konu yeniden senin işine döndü. Ben de yaşadıklarımı paylaşmak ve dinlenmek istiyorum. Bundan sonra uzun bir konuya başlamadan önce birbirimize müsait olup olmadığımızı soralım mı? Ben süre söylediğimde de o sürenin sonunda konuşmayı bitireceğim.”

Bu taslakta üç ayrı şey var: Hatırladığınız olay, sizin isteğiniz ve bundan sonra yapacağınız şey. Arkadaşınızın niyetini açıklamaya veya ona bir kişilik etiketi koymaya gerek yok. “Beni yalnızca işin düşünce arıyorsun” yerine, hangi konuşmada size yer kalmadığını anlatın.

Karşılıklı dinlenme isteğinizi dakika hesabına çevirmek zorunda değilsiniz. Bir gün arkadaşınız daha çok anlatabilir. Buradaki isteğinizi, sizin paylaşmak istediğinizde de konuşmada yer bulmanız olarak ifade edin.

İtiraz gelirse sınırınızı nasıl sürdürebilirsiniz?

“Demek beni dinlemek istemiyorsun.” Şöyle yanıt verebilirsiniz: “Bugün konuşamayacağımı söylüyorum. Arkadaşlığımız benim için değerli ama bu akşam devam edemeyeceğim.” Değer verdiğinizi belirtmek için konuşmayı yeniden başlatmanız gerekmiyor.

“Ben seni her zaman dinliyorum.” Geçmiş desteğini kabul edip bugünkü durumunuzu ayrı tutabilirsiniz: “Beni dinlediğin zamanları önemsiyorum. Bugün yine de konuşabilecek durumda değilim.” Kimin daha çok destek verdiğini tartışmak istemiyorsanız bunu da söyleyin.

“Tamam, bir daha hiçbir şey anlatmam.” İstediğiniz değişikliği yeniden tarif edin: “Senden hiçbir şey anlatmamanı istemiyorum. Uzun konuşmadan önce müsaitliğimi sormanı ve konuşamayacağımı söylediğimde buna yer vermeni istiyorum.”

Sınırınız açıkça söylendiği hâlde konuşma uzamaya devam ederse aynı açıklamayı farklı kelimelerle sürdürmek yerine, kendi yapacağınız şeyi belirtin: “Bugün devam etmeyeceğim; şimdi kapatıyorum.” Bu örneklerin amacı arkadaşınızdan belirli bir tepki almak değil, sizin neye katılabileceğinizi anlaşılır biçimde söylemek.

Göndermeden önce verdiğiniz söze bakın

• “Her zaman yazabilirsin” dedim mi? Sürekli ulaşılabilir olmak istemiyorsanız bu ifadeyi çıkarın.
• “Sonra konuşuruz” diye belirsiz bir söz verdim mi? Zaman ayırabilecekseniz somut bir öneri yapın; bilmiyorsanız bilmediğinizi söyleyin.
• “Yarın haber veririm” dedim mi? Bu da bir söz. Takip edemeyecekseniz eklemeyin.
• Kendi sınırımı mı, onun ne yapması gerektiğini mi yazdım? “Artık bu kadar anlatma” yerine “Bugün bu konuşmayı sürdüremeyeceğim” gibi kendi katılımınızı açıklayan bir cümle seçin.

Bugün yalnızca şu cümleye ihtiyacınız olabilir: “Şimdi dinlenmem gerekiyor; bu konuşmaya devam edemeyeceğim.” Arkadaşlığınızla ilgili bütün birikmiş meseleleri aynı mesajda çözmek zorunda değilsiniz.