Koyu ahşap yüzeyde açık renk kapalı kitap ve üzerinde düğümlenmiş beyaz-altın kordon.
Açık renk kapalı kitabın üzerinde düğümlenmiş beyaz-altın kordon.

En kısa yanıt şu olabilir: “Kitabını tamamlamış olman sevindirici; ancak ben satın almayacağım.” Bu cümle kitabın iyi ya da kötü olduğunu söylemez. Arkadaşınızın yazarlığını değerlendirmeden yalnızca kendi alışveriş kararınızı bildirir.

Aşağıdaki konuşmalar temsili örneklerdir. Size en yakın tonu seçip cümleyi kısaltabilirsiniz.

Satın alma, okuma ve yorum verme kararlarını ayırın

Tek bir istek gibi görünse de önünüzde üç ayrı karar olabilir:

  • Satın almak: Kitaba para verip vermeyeceğiniz.
  • Okumak: Kitaba zaman ayırıp ayırmayacağınız.
  • Yorum vermek: Okur görüşü, değerlendirme ya da tanıtım desteği sunup sunmayacağınız.

Birine evet demek diğerlerine de evet demenizi gerektirmez. Üçünü de istemiyorsanız bunu tek mesajda söyleyebilirsiniz:

“Kitabı satın almayacağım. Okumayı ve yorum vermeyi de üstlenmeyeceğim. Bunu kitabın hakkında olumsuz bir değerlendirme olarak söylemiyorum; yalnızca bu beklentileri kabul etmiyorum.”

Yalnızca satın almak istemiyor, kitabı başka bir yoldan okumaya gerçekten açık hissediyorsanız o kararı ayrıca belirtebilirsiniz:

“Bir nüsha satın almayacağım. İleride okumaya zaman ayırıp ayıramayacağım konusunda da şimdiden söz vermek istemiyorum.”

Talep giderek uzun bir metni hemen okuma ve ayrıntılı geri bildirim verme beklentisine dönüşüyorsa, okuma ve yorum kapsamını ayrıca sınırlandırabilirsiniz.

İlişkinize uygun kısa bir yanıt seçin

Daha sıcak bir yanıt

“Kitabını yayımladığın için seni kutlarım. Ben satın almayacağım ve okuyacağıma dair bir söz de vermek istemiyorum.”

Doğrudan bir yanıt

“Ben bu kitabı almayacağım. Okuma ya da yorum verme beklentisini de üstlenmeyeceğim.”

Kısa bir mesaj

“Teklifin için teşekkür ederim; kitabı satın almayacağım.”

Gerçek nedeniniz buysa “Kitap alışverişimi kendim seçmek istiyorum” diyebilirsiniz. Fakat uzun bir bütçe açıklaması yapmak ya da kitabı neden merak etmediğinizi anlatmak zorunda değilsiniz. Ayrıntılı gerekçe, kararınızı tartışılacak bir soruna dönüştürebilir.

“Bir şans versen?” denirse aynı karara dönün

İlk yanıttan sonra yeni bir açıklama üretmek yerine karar cümlenizi tekrarlayabilirsiniz.

Arkadaşınız: “Bir şans versen? Belki seversin.”

Siz: “Sevip sevmeyeceğim üzerine konuşmuyorum; kitabı satın almayacağım.”

Arkadaşınız: “Sana indirim yaparım.”

Siz: “Konu fiyat değil. Satın almama kararım değişmedi.”

Arkadaşınız: “Arkadaş olarak destek olman gerekmez mi?”

Siz: “Arkadaşlığımızı önemsiyorum; fakat desteği bir satın alma yükümlülüğü olarak görmüyorum. Kitabı almayacağım.”

Arkadaşınız: “O zaman en azından okuyup yorum yap.”

Siz: “Okuma ve yorum verme işini de üstlenmeyeceğim.”

Arkadaşınız: “Kitabı kötü mü buldun?”

Siz: “Kitabın niteliği hakkında bir değerlendirme yapmıyorum. Yalnızca satın almayacağımı söylüyorum.”

Israr sürerse tek bir tekrar cümlesi yeterlidir:

“Yanıtım değişmedi; kitabı almayacağım. Bu konuyu artık kapatıyorum.”

Daha önce belirsiz konuştuysanız netleştirin

“Bakarım”, “sonra konuşuruz” ya da “belki alırım” dediyseniz arkadaşınız bunu açık bir ret olarak anlamamış olabilir. Önceki sözünüzü inkâr etmeden bugünkü kararınızı düzeltebilirsiniz:

“Geçen sefer ‘bakarım’ deyip konuyu belirsiz bıraktım. Netleştireyim: kitabı satın almayacağım, okumayı da üstlenmeyeceğim.”

Daha önce açıkça alacağınızı söylediyseniz fikir değişikliğinizi doğrudan belirtin:

“Daha önce alacağımı söyledim; şimdi fikrimi değiştiriyorum. Kitabı satın almayacağım. Bunu daha erken netleştirmediğim için üzgünüm.”

Buradaki özür, kitabı almamak için değil; daha önce verdiğiniz açık yanıtı değiştirdiğinizi geç bildirmek içindir.

Kitabı hediye etmek isterse yeni bir karar verin

“Satın alma, ben sana veririm” karşılığı geldiğinde kitabı kabul etmek zorunda değilsiniz. Eşyayı almak istemiyorsanız şöyle diyebilirsiniz:

“Düşünmen için teşekkür ederim; fakat kitabı hediye olarak da almak istemiyorum.”

Kitabı kabul etmeye açıksanız ama okuma ve yorum borcu oluşmasını istemiyorsanız bunu teslim almadan önce belirtin:

“Hediye etmek istiyorsan kabul edebilirim; ancak okuyacağıma, ne zaman okuyacağıma ya da yorum vereceğime söz veremem.”

Bu koşul arkadaşınıza uygun değilse kitabı almamak daha açık bir seçim olur.

Destek göstermek için yeni bir görev üstlenmeniz gerekmez

Satın almama kararını başka bir hizmetle telafi etmek zorunda değilsiniz. Gerçekten istediğiniz kadarını söylemeniz yeterlidir: “Kitabını tamamladığın için seni kutlarım.” Sosyal medyada paylaşmak, başkalarına önermek, satış bağlantısını dağıtmak ya da ayrıntılı geri bildirim vermek istemiyorsanız bunları alternatif olarak sunmayın.

Göndermeden önce mesajınızı üç satırda kontrol edebilirsiniz:

  • Satın alma kararım: Almayacağım.
  • Okuma kararım: Okuma sözü vermeyeceğim.
  • Yorum kararım: Yorum veya tanıtım görevi üstlenmeyeceğim.

Bu üç satırdan yalnızca sizin için doğru olanları kullanın. Böylece arkadaşınızın emeğini tartışmadan, sizden beklenebilecek şeylerin sınırını açıkça belirtmiş olursunuz.