En kısa hâliyle şöyle söyleyebilirsiniz:
“Sana referans olabileceğimi daha önce söylemiştim. Ancak hangi başvuruda adımı vereceğini önceden bilmek istiyorum. Bundan sonra şirketi ve pozisyonu bana yazıp yanıtımı beklemeden iletişim bilgilerimi paylaşma lütfen.”
Bu cümle geçmişte verdiğiniz izni inkâr etmez; iznin bundan sonraki kapsamını netleştirir. Artık hiç referans olmak istemiyorsanız bunu, önceden haber verilmesi talebinden ayrı söylemeniz daha açık olur.
Aşağıdaki konuşmalar, kendi durumunuza uyarlayabileceğiniz temsili örneklerdir.
Önce hangi kararı verdiğinizi seçin
Mesajı yazmadan önce üç satırlık bir “izin kartı” hazırlayın:
- Önceki izin: Genel bir kabul müydü, yoksa belirli bir başvuru için miydi?
- Şimdiki başvuru: Bu başvuruda referans olarak kalmak istiyor musunuz?
- Sonraki başvurular: Her seferinde yalnızca haber mi verilmesini, yoksa açık onayınızın alınmasını mı istiyorsunuz?
Örneğin kararınız şöyle olabilir:
- Önceki izin: Arkadaşımın beni genel olarak referans gösterebileceğini söylemiştim.
- Şimdiki başvuru: Bu kez referans olarak kalacağım.
- Sonraki başvurular: Şirket ve pozisyon bilgisi gönderilecek; ben kabul etmeden adım verilmeyecek.
Bu hazırlık, “Bana neden haber vermedin?” tartışmasında kalmak yerine bundan sonra uygulanacak kuralı söylemenizi kolaylaştırır.
Önceden haber verilmesini istiyorsanız
Arkadaşınıza referans olmayı sürdürecekseniz mesajınız dört parçadan oluşabilir: önceki kabul, yaşanan somut durum, yeni beklenti ve yanıt gelmezse ne olacağı.
“Daha önce sana referans olabileceğimi söylemiştim. Geçen gün hangi başvuru olduğunu bilmeden bir telefon aldım. Bundan sonra adımı vermeden önce şirketi ve pozisyonu bana yazmanı istiyorum. Benden yanıt gelmezse o başvuru için onay verdiğimi varsayma.”
Yalnızca haber verilmesini istiyor, her başvuruyu ayrıca değerlendirmeyecekseniz son kısmı daha yumuşak kurabilirsiniz:
“Referans olma kararım değişmedi. Yalnız hazırlıksız yakalanmamak için başvuruyu göndermeden önce şirketi, pozisyonu ve yaklaşık zamanı bana yazmanı istiyorum.”
İzni yalnız belirli başvurularla sınırlamak istiyorsanız
“Sana referans olurum” cümlesinin bütün gelecek başvuruları kapsamasını istemiyorsanız sınırı başvuru bazında kurabilirsiniz:
“Önceki konuşmamızdaki iki başvuru için referans olmayı kabul etmiştim. Başka bir yere başvururken adımı vermeden önce yeniden sormanı istiyorum. Her başvuruyu ayrı değerlendireceğim.”
Burada arkadaşınızın başvurularını onaylamaya çalışmıyorsunuz. Yalnızca kendi adınızın ve iletişim bilgilerinizin ne zaman kullanılabileceğini söylüyorsunuz.
Artık referans olmak istemiyorsanız
Önceden haber verilmesini istemek ile referans rolünü tamamen bırakmak aynı karar değildir. Kararınız ikincisiyse yalnızca “Bir dahaki sefere haber ver” demek, istemediğiniz bir beklentiyi sürdürebilir.
“Daha önce referans olabileceğimi söylemiştim; fakat bundan sonra bu rolü üstlenmek istemiyorum. Lütfen yeni başvurularda adımı ve iletişim bilgilerimi kullanma.”
Mevcut başvuru için de referans olmak istemiyorsanız onu ayrıca belirtin:
“Bu başvuru için de referans olarak yer almak istemiyorum. Adımı daha önce verdiysen, bunu başvuruyu yaptığın yerle senin netleştirmeni istiyorum.”
Arkadaşınız itiraz ederse ne diyebilirsiniz?
“Ama zaten izin vermiştin” derse
“Evet, daha önce genel olarak kabul etmiştim. Şimdi bu iznin kapsamını netleştiriyorum: Her yeni başvurudan önce bana sorulmasını istiyorum.”
Bu yanıt geçmiş konuşmayı reddetmeden bugünkü beklentinizi tekrar eder.
“Her seferinde sana mı soracağım?” derse
“Evet. Hangi şirket ve pozisyon olduğunu görüp o başvuru için uygun olup olmadığımı söylemek istiyorum.”
Yalnızca haber bekliyorsanız “sormak” yerine “yazmak” diyebilirsiniz: “Her seferinde kısa bir mesajla haber vermeni istiyorum.”
“Sadece numaranı verdim” derse
“İletişim bilgilerimin hangi başvuru için paylaşılacağını önceden bilmek istiyorum. Bu yüzden numaramı vermeden önce bana yazmanı istiyorum.”
“Bu kez acildi” derse
“Bu başvurunun hızlı olması beklentimi değiştirmiyor. Bana ulaşmadan adımı vermemen gerekiyor; yetişmiyorsa başka bir referans seçebilirsin.”
Doğru bilgi verme konusu ayrıca ortaya çıkarsa
Önceden haber verilmemesi ile sizden gerçeğe aykırı bilgi vermenizin beklenmesi farklı sorunlardır. Arkadaşınız, birlikte çalışmadığınız bir iş veya bilmediğiniz bir görev hakkında konuşmanızı istiyorsa gerçeğe aykırı referans talebini reddetmek için ayrı bir yanıt kurabilirsiniz.
Göndermeden önce son kontrol
- Geçmişte verdiğiniz izni doğru tarif ettiniz mi?
- Mevcut başvuru hakkındaki kararınızı söylediniz mi?
- “Haber ver” ile “onayımı bekle” seçeneklerinden hangisini istediğiniz açık mı?
- Artık referans olmayacaksanız bunu dolaylı bırakmadan yazdınız mı?
Karşı taraf açıklama istemeyi sürdürürse yeni gerekçeler eklemek zorunda değilsiniz. Seçtiğiniz kuralı kısa biçimde yineleyebilirsiniz: “Bundan sonraki başvurularda önce bana yazmanı ve yanıtımı beklemeni istiyorum.”
