Hediyenin geri istenmesinin arkadaşlığınız hakkında ne anlama geldiğini hemen çözmek zorunda değilsiniz. Önce talebin kendisini netleştirin, sonra yalnızca kendi kararınızı söyleyin:
“Bana verdiğin kitabı kalıcı olarak geri vermemi mi istiyorsun? Önce talebini doğru anladığımdan emin olmak istiyorum.”
Bu soru, “Bunu neden yapıyorsun?” tartışmasını açmadan ne istendiğini ortaya çıkarır. Talep açıksa iade etmeyi seçebilir, düşünmek için süre isteyebilir veya iade etmeyeceğinizi söyleyebilirsiniz.
Önce talebin üç parçasını ayırın
“Hediyemi geri ver” cümlesinde üç ayrı belirsizlik bulunabilir:
- Nesne: Tam olarak hangi eşya isteniyor? Yanındaki kutu veya aksesuarlar da talebe dâhil mi?
- İşlem: Eşya kısa bir süre kullanılmak üzere mi isteniyor, yoksa kalıcı olarak mı geri alınmak isteniyor?
- Zaman: Hemen mi, yoksa belirli bir tarihte mi teslim edilmesi bekleniyor?
Örneğin “Kulaklığı mı, kutusuyla birlikte mi istiyorsun? Bir süre kullanıp geri vermek üzere mi, kalıcı olarak mı?” diyebilirsiniz. Ayrıntılar netleşmeden yanıt vermek, tarafların farklı şeylere evet veya hayır dediği ikinci bir tartışma yaratabilir.
Kararınıza uygun kısa yanıtı seçin
Aşağıdaki konuşmalar kendi durumunuza uyarlayabileceğiniz temsili örneklerdir. Her örnekte karar ile arkadaşlığın tamamı hakkındaki değerlendirme ayrı tutulur.
İade etmeyi seçiyorsanız
Siz: “Geri vermeyi seçiyorum. Kitabı cumartesi saat 14.00’te sana getirebilirim.”
Arkadaşınız: “Demek sen de yanlış yaptığımı düşünüyorsun.”
Siz: “Buna ilişkin bir hüküm vermiyorum. Şu anda yalnızca teslim zamanını netleştiriyorum.”
Teslim biçimini gerçekten uygulayabileceğiniz kadar somut söyleyin. İade kararı verdiyseniz geçmişteki bütün hediyeleşmeyi yeniden tartışmanız gerekmez.
Düşünmek için süre istiyorsanız
Siz: “Talebini anladım. Şu anda karar vermeyeceğim; yarın akşam sana yanıt vereceğim.”
Arkadaşınız: “Bunda düşünecek ne var?”
Siz: “Bugün yanıt vermeyeceğim. Yarın söylediğim saatte kararımı ileteceğim.”
“Sonra konuşuruz” gibi açık uçlu bir erteleme yerine gerçekçi bir dönüş zamanı seçmek, hem size alan bırakır hem de bir sonraki adımı belirler. Kararınızı verdiğinizde ise yeni bir süre istemek yerine açık bir yanıt verin.
İade etmemeyi seçiyorsanız
Siz: “Ne istediğini anladım; fakat hediyeyi geri vermeyeceğim. Bunun nedenleri üzerine uzun bir tartışmaya girmek istemiyorum.”
Arkadaşınız: “Ama onu sana ben aldım.”
Siz: “Bu konuda farklı düşünüyoruz. Kararımı söyledim; aynı gerekçeleri tekrar tekrar tartışmayacağım.”
Burada arkadaşınızın niyetini açıklamaya çalışmıyorsunuz. Yalnızca talebe verdiğiniz yanıtı ve konuşmaya ne kadar devam edeceğinizi belirtiyorsunuz.
Eşya artık sizde değilse
Gerçek durum buysa, bir karar tartışması açmadan doğrudan söyleyebilirsiniz:
“Sözünü ettiğin eşya artık bende değil; bu nedenle geri veremem.”
Ardından bilmediğiniz ayrıntılar hakkında tahminde bulunmanız veya karşılayamayacağınız bir telafi sözü vermeniz gerekmez.
Talep ilişki sınavına çevrilirse
Hediye talebi bazen “Beni önemsiyorsan verirsin” ya da “Vermezsen arkadaşlığımızın anlamı yok” gibi daha geniş bir konuşmaya dönüşebilir. Bu durumda iki konuyu ayıran bir cümle kullanabilirsiniz:
“Hediyeye ilişkin kararımı arkadaşlığımızın tamamı hakkındaki bir sınava çevirmek istemiyorum. Şimdi yalnızca geri verme talebine yanıt veriyorum.”
Karşı taraf arkadaşlığınız hakkında ayrıca konuşmak istiyorsa bunun için başka bir zaman seçebilirsiniz. Bu konuşmayı kabul etmek zorunda olmadığınız gibi, hediyeye ilişkin kararınızı savunmak için ilişkinin geçmişini de listelemek zorunda değilsiniz.
Kabul, itiraz ve ısrarda sonraki adım
- Yanıtınız kabul edilirse: Yalnızca gerekiyorsa teslim günü, saati ve biçimini kesinleştirin.
- Kararınıza itiraz edilirse: Yeni gerekçeler üretmek yerine karar cümlenizi bir kez daha kısa biçimde söyleyin.
- Aynı talep sürdürülürse: “Yanıtımı verdim; bu konuşmayı burada bitiriyorum” diyerek mesajlaşmayı veya görüşmeyi sonlandırın.
- Talep değişirse: “Şimdi kalıcı iade değil, birkaç gün kullanmak için mi istiyorsun?” diyerek yeni talebi yeniden netleştirin. Önceki yanıtınız farklı bir isteğe otomatik olarak verilmiş sayılmaz.
Örneğin arkadaşınız önce kalıcı iade isteyip sonra “Sadece hafta sonu kullanacağım” derse, bunu yeni bir talep olarak ele alabilirsiniz. Kabul edecekseniz geri dönüş gününü belirleyin; kabul etmeyecekseniz yalnızca “Bu yeni isteğe de evet demiyorum” demeniz yeterlidir.
Göndermeden önce üç satırlık hazırlık
Mesajınızı şu üç satırla kurabilirsiniz:
- Anladığım talep: Hangi eşya, nasıl ve ne zaman isteniyor?
- Benim kararım: İade, ret veya belirli zamana kadar düşünme.
- Sonraki adım: Teslim planı, yanıt zamanı ya da konuşmayı kapatma.
Doldurulmuş bir örnek şöyle olabilir:
“Geçen yıl verdiğin kulaklığı kalıcı olarak geri istediğini anladım. Bugün karar vermeyeceğim; yarın saat 19.00’a kadar yanıt vereceğim. O zamana kadar bu talebi tekrar tekrar konuşmayacağım.”
Asıl mesele tek bir eşyanın geri verilmesinden çok gelecekteki alışveriş ve beklentilerse, bu konuşma bittikten sonra arkadaşlarınızla hediyeleşme düzenini ayrıca konuşabilirsiniz. Böylece bugünkü talebi, gelecekte hediye kabul edip etmeyeceğiniz kararından ayırmış olursunuz.
