Önce hediyeye ne olacağına, sonra arkadaşlık düzeninize karar verin. Hediyeyi kabul etmek isteyebilir; buna rağmen benzer değerde bir hediye vermeyi, daha sık buluşmayı veya ilişkiyi hızla yakınlaştırmayı istemeyebilirsiniz. Bunları tek bir borç gibi ele almak yerine ayrı ayrı söylemek daha açıktır.
Baskı gerçekten söylendi mi, yoksa siz mi borçlu hissediyorsunuz?
Arkadaşınız hediyeyi daha sık görüşmeyle açıkça ilişkilendirdiyse bu beklentiye yanıt verebilirsiniz. Böyle bir şey söylemediyse niyetini tahmin ederek “Beni hediyeyle zorluyorsun” demeniz gerekmez. Yalnızca kendi kararınızı açıklayabilirsiniz.
“Hediye için teşekkür ederim. Ben bunu aynı değerde karşılık verme ya da daha sık görüşme sözü olarak düşünmüyorum; baştan açık söylemek istedim.”
Hiçbir beklenti dile getirilmediyse ayrıca açıklama yapmak zorunda da değilsiniz. Teşekkür edip sonraki davetlere, hediye hiç verilmemiş gibi kendi zamanınıza göre yanıt verebilirsiniz. Suçlulukla istemediğiniz bir plan önermek, daha sonra sürdürmek istemeyeceğiniz bir düzen başlatabilir.
Üç kararı birbirinden ayırın
- Hediye: Bende kalmasını istiyor muyum?
- Karşılık: Benzer değerde bir şey vermek istiyor muyum?
- Görüşme düzeni: Bu kişiyle gerçekte ne sıklıkta görüşmek istiyorum?
Örneğin kararınız şöyle olabilir: “Hediyeyi kabul edeceğim; aynı değerde karşılık vermeyeceğim; yalnızca uygun olduğum zamanlarda görüşeceğim.” Bu üç satır netleştiğinde mesajınız da kısalır.
Hediyeyi kabul edip beklentiyi ayırmak istiyorsanız
Hediyeyi beğenmeniz veya arkadaşınızın düşünceli davranışına sevinmeniz, görüşme sıklığı hakkında söz vermenizi gerektirmez. Teşekkürünüzü küçültmeden sınırınızı ekleyebilirsiniz:
“Beni düşünmene çok sevindim, teşekkür ederim. Yalnız bu kadar pahalı bir hediye beni biraz mahcup etti. Benzer değerde karşılık vermeyi ya da görüşme sıklığımızı artırmayı vaat etmek istemiyorum. Hediyeyi bu beklentilerden ayrı kabul ediyorsan sevinerek saklarım.”
“Ben zaten karşılık beklemiyorum” derse yanıtı uzatmanız gerekmez:
“Bunu duymak içimi rahatlattı, teşekkür ederim. O hâlde görüşme planlarımızı yine ikimizin uygunluğuna göre yaparız.”
Bu yanıt, gelecekteki bütün davetleri kabul edeceğinize dair yeni bir söz oluşturmaz.
Hediyeyi henüz teslim almadıysanız
Paket size uzatıldığında ya da gönderilmeden önce pahalı olduğunu öğrendiğinizde kabul etmeyebilirsiniz. Burada teşekkür ile teslim alma kararını ayırın:
“Beni düşünmen çok nazik. Fakat bu değerde bir hediyeyi kabul etmek istemiyorum. Lütfen bunu bana verme; birlikte vakit geçirmemiz benim için yeterli.”
“Ama aldım bir kere” denirse hediyeyi teslim alma işini üstlenmeden kararınızı yineleyebilirsiniz:
“Aldığını anlıyorum; yine de kabul etmeyeceğim. İade etmek ya da başka türlü değerlendirmek sana kalmış.”
Gerçekte istemediğiniz hâlde yalnızca karşı taraf uğraştı diye paketi almak, daha sonra geri verme konuşmasını zorlaştırabilir.
Hediyeyi aldıktan sonra geri vermek istiyorsanız
Hediye sizde kaldıkça baskı hissiniz sürüyorsa, onu geri vermeyi seçebilirsiniz. Mesajınız hediyenin değerini tartışmak yerine karar ve teslim planı içersin:
“Hediye için yeniden teşekkür ederim. Düşündükten sonra bu kadar pahalı bir şeyi kabul etmekte rahat olmadığımı fark ettim. Sana geri vermek istiyorum. Cumartesi yanımda getirebilirim; uygun değilse başka bir teslim zamanı belirleyelim.”
Geri vermeyi bir pazarlık cümlesi olarak kullanmayın. “Böyle davranırsan geri veririm” yerine, gerçekten seçtiğiniz kararı söyleyin. Hediyeyi geri vermek istemiyorsanız da bunu yalnızca karşı tarafın tepkisini değiştirmek için teklif etmeyin.
Hediye daha sık görüşme isteğine bağlanırsa
Arkadaşınız “Bu kadar şey yaptım, bir kahveye gelirsin artık” derse, hediyenin değerini savunmak yerine davete ayrı yanıt verin:
“Hediye için teşekkürüm ayrı; bu haftaki davete uygun olmamam ayrı. Bu hafta gelemeyeceğim.”
“O zaman hediyeyi neden kabul ettin?” karşılığı gelirse:
“Hediyeyi, karşılıksız verdiğini düşünerek kabul ettim. Bir görüşme sıklığı şartı varsa bu koşulla kabul etmek istemem; o zaman geri vermeyi konuşalım.”
“Ben sadece daha yakın olalım istedim” denirse, isteği duyduğunuzu belirtip kendi hızınızı koruyabilirsiniz:
“Daha sık görüşmek istediğini anlıyorum. Ben ise şu anki düzenin ötesinde bir sıklık sözü veremem. Hediyeden bağımsız olarak söyleyebileceğim bu.”
Israr sürerse yeni gerekçe üretmeyin
Her itiraza yeni bir açıklama eklemek, kararınızı tartışmaya açıkmış gibi gösterebilir. Aynı cümleyi kısaltarak yineleyin:
- “Benzer değerde karşılık vermeyeceğim.”
- “Bu hafta buluşmayacağım.”
- “Hediyeyi bu beklentiyle kabul etmiyorum.”
- “Kararım değişmedi; hediyeyi geri vereceğim.”
Karşı taraf alınabilir, açıklama isteyebilir veya bir süre sessiz kalabilir. Bu olası tepkileri hemen telafi etmek için istemediğiniz bir hediye, buluşma ya da yakınlık sözü vermeniz gerekmez. Sizin tamamlayabileceğiniz kısım; teşekkürünüzü, kararınızı ve gerekiyorsa teslim adımını açıkça söylemektir.
Tek mesajlık kısa yapı
Mesajınızı dört parçayla kurabilirsiniz: teşekkür + hediye kararı + kabul etmediğiniz beklenti + sonraki adım.
“Beni düşünmene teşekkür ederim. Hediyeyi kabul edebilirim; ancak aynı değerde karşılık verme veya daha sık görüşme sözü vermiyorum. Bu senin için de uygunsa konuyu burada bırakalım.”
Bu olaydan sonra gelecekte daha sade bir düzen kurmak isterseniz, arkadaşlarla hediyeleşmeyi azaltma konuşmasını ayrıca yapabilirsiniz. Bugünkü hediyeye vereceğiniz yanıt ile gelecekteki genel hediye düzenini tek konuşmada çözmek zorunda değilsiniz.
