Kısa başlangıç: “Beni taklit ediyorsun” demek yerine, hangi benzerliği ne zaman fark ettiğinizi ve bunun sizde nasıl bir karşılığı olduğunu söyleyin. Karşı tarafın amacını bildiğinizi varsaymadan şöyle başlayabilirsiniz:
“Son zamanlarda paylaştığım bazı kıyafetlere ve fotoğraf fikirlerine çok benzer seçimleri kısa süre sonra sende de gördüm. Bunun tesadüf olabileceğini biliyorum; peş peşe olunca yine de rahatsız oldum. Sen bunu nasıl görüyorsun?”
Bu temsili cümle, taklit edildiğinizi kanıtlamaya çalışmaz. Gözleminizi ortaya koyar ve arkadaşınıza kendi açıklamasını yapabileceği bir alan bırakır.
Konuşmadan önce neyin sizi rahatsız ettiğini ayırın
Aynı rengi giymek, benzer bir poz vermek veya aynı sözü kullanmak tek başına size karşı tarafın niyetini göstermez. Ortak zevkler, tesadüf veya ikinizin de gördüğü bir eğilim söz konusu olabilir. Buna karşılık, yalnızca arkadaşınıza önceden anlattığınız bir fikrin tekrar tekrar hemen ardından kullanılması sizde farklı bir etki yaratabilir.
Konuşmaya karar vermeden önce şu üç soruya kısa cevap verin:
- Tam olarak ne tekrarlandı? “Tarzımı kopyalıyor” yerine gözünüzle gördüğünüz iki ya da üç örneği yazın.
- Bu örnekleri arkadaşınız önceden biliyor muydu? Herkesin görebildiği bir paylaşım ile yalnızca ona anlattığınız bir hazırlığı ayırın.
- Konuşmadan ne istiyorsunuz? Yalnızca duyulmak, onun bakışını öğrenmek veya belirli bir davranışın değişmesini istemek farklı amaçlardır.
Örneğin “Benim gibi giyinmesini istemiyorum” oldukça geniş ve uygulanması belirsiz bir sonuçtur. “Bir etkinlik için hazırladığım görünümü önceden paylaştığımda, aynı etkinlikte çok benzerini seçmeyi düşünürsen önce konuşalım” ise belirli bir duruma yöneliktir.
Üç seçenekten ihtiyacınıza uyanı seçin
Konuyu açmamak
Benzerlik tek bir kez olduysa, sizi artık meşgul etmiyorsa veya arkadaşınızdan isteyeceğiniz somut bir şey yoksa konuşmama seçeneğiniz de vardır. Bu durumda hazırlık aşamasındaki fikirlerinizi daha az paylaşmak gibi kendi davranışınızla ilgili bir karar alabilirsiniz.
Merakınızı dile getirmek
Örüntüden emin değilseniz suçlama yerine soru sorun:
“Geçen ay gösterdiğim iki fotoğraf fikrine çok benzeyen paylaşımlarını gördüm. Aynı şeylerden etkilenmiş olabiliriz; yine de dikkatimi çekti. Senin tarafından nasıl oldu?”
Buradaki soru, arkadaşınızdan suçunu kabul etmesini istemez. Sizin bilmediğiniz bir açıklama olup olmadığını öğrenmeye yarar.
Belirli bir değişiklik istemek
Rahatsızlığınız genel benzerlikten değil, önceden paylaştığınız fikirlerin hemen kullanılmasından doğuyorsa isteğinizi o davranışla sınırlandırın:
“Henüz paylaşmadığım fotoğraf ve kıyafet fikirlerini bazen sana önceden gösteriyorum. Bunlardan birini kullanmayı düşünürsen, ben paylaşana kadar beklemeni ya da önce benimle konuşmanı istiyorum.”
Bu bir taleptir; karşı tarafın bütün giyim veya paylaşım tercihlerini yönetme yetkisi vermez. Arkadaşınız kabul etmezse kontrol edebileceğiniz sonraki adım, hazırlık aşamasındaki fikirlerinizi artık önceden göstermemektir.
Konuşmayı gözlem, etki ve istek sırasıyla kurun
İlk cümlenizi şu üç parçayla hazırlayabilirsiniz:
- Gözlem: Yorum eklemeden gördüğünüz tekrar.
- Etki: Bunun sizde yarattığı rahatsızlık.
- İstek: Bundan sonra konuşulmasını istediğiniz belirli durum.
Temsili doldurulmuş örnek:
“Geçen hafta buluşma için düşündüğüm kombini sana gösterdim. Ertesi gün aynı buluşma için çok benzer parçalar seçtiğini gördüm. Birebir benzerlik olunca rahatsız oldum. Böyle bir durum yeniden olursa önceden birbirimize haber verelim istiyorum.”
“Her şeyimi kopyalıyorsun”, “Beni kıskanıyorsun” veya “Kendi fikrin yok mu?” gibi cümleler gözlemi aşarak niyet ya da karakter yorumu yapar. Konuşma kolayca bu ağır hükümlerin savunmasına kayar; asıl rahatsızlığınız ve isteğiniz arada kalır.
Arkadaşınız farklı yanıtlar verirse ne söyleyebilirsiniz?
Aşağıdaki konuşmalar temsili örneklerdir. Amaç aynı cümleyi ezberlemek değil, niyet tartışmasına girmeden kendi gözleminize ve kararınıza dönebilmektir.
“Fark etmemiştim” derse
Arkadaşınız: “Gerçekten fark etmemiştim. Bilerek yapmadım.”
Siz: “Bunu duymak iyi oldu. Ben de niyetin hakkında kesin konuşmak istemedim. Bundan sonra böyle bir benzerlik fark edersek birbirimize söyleyelim.”
Burada niyet açıklamasını kabul edebilir, yine de geleceğe yönelik isteğinizi koruyabilirsiniz.
“Seni taklit etmiyorum” derse
Arkadaşınız: “Seni taklit etmiyorum; zaten bunları herkes yapıyor.”
Siz: “Seni buna ikna etmeye çalışmıyorum. Ben peş peşe gördüğüm örnekleri ve bende bıraktığı etkiyi anlatıyorum. Özellikle önceden gösterdiğim fikirler konusunda daha dikkatli olmamızı istiyorum.”
Arkadaşınız niyet yorumunuzu reddedebilir. Konuşmanın devam etmesi için onun “taklit” kelimesini kabul etmesi gerekmez; belirli davranış ve gelecek isteği yine konuşulabilir.
“Abartıyorsun” derse
Arkadaşınız: “Bence bunu fazla büyütüyorsun.”
Siz: “Senin için küçük görünebilir. Benim için rahatsız edici olduğu için söyledim. Aynı fikirleri önceden paylaşmama kararımı buna göre vereceğim.”
Rahatsızlığınızın geçerli olup olmadığını uzun uzun savunmak zorunda değilsiniz. İsteğinizi bir kez açıklayıp kendi paylaşım biçiminizle ilgili kararı söyleyebilirsiniz.
Konuşma gerilirse
“Şu an birbirimizi dinlemiyoruz. Burada duralım. Söylemek istediğim şey, niyetini bildiğim değil; bu tekrarların beni rahatsız ettiği. Bundan sonra hazırlık aşamasındaki fikirlerimi paylaşmayacağım.”
Bu kapanış arkadaşlığı bütünüyle değerlendirmez. Yalnızca konuşmayı durdurur ve sizin uygulayabileceğiniz sonraki adımı belirtir.
Konuşmanın sonucunu bir itirafa bağlamayın
Bu konuşmanın işe yarayıp yaramadığını, arkadaşınızın “Evet, seni taklit ettim” demesine göre ölçmek zorunda değilsiniz. Daha gerçekçi ölçü şudur: Gözleminizi niyet gibi sunmadan söyleyebildiniz mi, ne istediğinizi belirttiniz mi ve anlaşma olmazsa kendi paylaşımınızı nasıl değiştireceğinizi biliyor musunuz?
Konuşma, tek bir açıklamadan çıkıp rahatsızlığınızı tekrar tekrar savunmanızın beklendiği bir döngüye dönüşürse, kararınız sürekli sorgulandığında kullanabileceğiniz kısa yanıtlar da işinize yarayabilir.
