Sınav başlamadan söyleyebileceğiniz en kısa cümle şu olabilir: “Kopya vermeyeceğim. Sınavdan sonra istersen anlamadığın konuya birlikte bakabiliriz.” Yardım önermek istemiyorsanız ilk cümle tek başına da yeterlidir.
Burada iki ayrı karar vardır: Sınav sırasında cevap göstermemek ve arkadaşınıza sınav dışında yardım edip etmemek. Birincisine hayır derken ikincisini yalnızca gerçekten istiyorsanız önerebilirsiniz.
Kısa ret cümlenizi üç parçadan kurun
- Talebi adlandırın: “Sınavda benden cevap isteme.”
- Kararınızı söyleyin: “Kopya vermeyeceğim.”
- İsterseniz başka bir yardım önerin: “Dersten önce şu konuyu birlikte tekrar edebiliriz.”
Bu parçaların hepsini her seferinde kullanmanız gerekmez. Sınavdan önce üçünü de söyleyebilir veya yalnızca kararınızı belirtebilirsiniz. Sınav başladıktan sonra ise konuşmak yerine sınav yönergelerini izleyin.
Aşağıdaki konuşmalar, kendi durumunuza uyarlayabileceğiniz temsili örneklerdir.
Sınavdan önce önleyici bir cümle kurun
Arkadaşınız daha önce kopya istemişse veya bu sınavda isteyeceğini ima ediyorsa konuşmayı sınav başlamadan yapabilirsiniz:
Siz: “Sınavda benden cevap isteme; vermeyeceğim. İstersen başlamadan önce 15 dakika şu iki konuyu birlikte tekrar edebiliriz.”
Arkadaşınız: “Beni yarı yolda mı bırakacaksın?”
Siz: “Sınavdaki kararım değişmeyecek. Öncesinde çalışmaya yardım edebilirim.”
Buradaki süre ve yardım biçimi bir söz değil, seçenektir. Vaktiniz yoksa “Bu sınavda cevap göstermeyeceğim; önceden söylemek istedim” demeniz yeterlidir.
Sınav sırasında konuşmayın ve yönergeyi izleyin
Sınav başlamışsa ve konuşmak ya da işaretleşmek yasaksa talebe sözle veya hareketle karşılık vermeyin. Kendi kâğıdınıza dönün, cevap göstermeyin ve sınav yönergelerini izleyin.
Israr sürer veya sınava odaklanmanızı engellerse sınavın izin verdiği biçimde gözetmenden yardım isteyebilirsiniz. Kurumların uygulamaları değişebileceği için belirli bir işlem ya da sonuç varsaymak yerine gözetmenin yönlendirmesine uyun.
Vereceğiniz yanıtı sınavdan önce prova edin
Olası talebe vereceğiniz kısa cümleyi önceden çalışabilirsiniz:
Olası istek: “Üçüncü sorunun cevabı ne?”
Önceden hazırladığınız yanıt: “Cevap vermeyeceğim. Kendi sınavına odaklan lütfen.”
Olası ısrar: “Sadece şıkkı söyle.”
Tekrar cümleniz: “Cevap vermeyeceğim.”
Bu, sınav sürerken konuşmanız için değil, sınavdan önce sınırınızı nasıl açıklayacağınızı hazırlamanız için temsili bir provadır.
Olası karşılıklara aynı sınırla dönün
Bu bölümdeki cümleleri sınavdan önceki konuşmada veya sınavdan sonra gelen itirazlarda kullanabilirsiniz. Sınav sürerken konuşmayın; yönergeyi izleyin.
“Bir sorudan ne olacak?” derse
Talebin büyüklüğünü tartışmak yerine kendi kararınızı tekrarlayın:
“Bir soru da olsa cevap vermeyeceğim.”
Geçmişte yaptığı bir yardımı hatırlatırsa
Yardımını inkâr etmeden iki durumu ayırabilirsiniz:
“Bana yardım ettiğini hatırlıyorum. Yine de sınavda cevap vermeyeceğim.”
“Bana güvenmiyor musun?” derse
Arkadaşlığın tamamını savunmaya çalışmak yerine konuyu bu talepte tutun:
“Bu, sana güvenip güvenmememle ilgili değil. Sınavda cevap paylaşmayacağım.”
Küsme ya da arkadaşlığı bitirme sözüyle karşılık verirse
Kararı geri almadan duygusunu duyduğunuzu belirtebilirsiniz:
“Buna üzülürüm ama kararım değişmeyecek. Sınavdan sonra istersen konuşabiliriz.”
Kararınızı kabul ederse
Konuyu tekrar açmadan kısa bir karşılık yeterlidir:
“Anladığın için sağ ol.”
Kopya yerine önerebileceğiniz yardımı belirleyin
Alternatif sunmak zorunlu değildir. Yardım etmek istiyorsanız kopya talebinin yerine sınırı belli bir seçenek koyabilirsiniz:
- Sınavdan önce yalnızca bir konuyu 15 dakika tekrar etmek,
- Benzer bir örnek soru üzerinden çözüm sırasını konuşmak,
- Sınav tamamlandıktan sonra takıldığı soruyu birlikte incelemek,
- Uygun olduğunuz günü ve süreyi belirleyerek birlikte çalışmak.
Önerinizin açık bir sınırı olsun. “Her şeye yardım ederim” yerine “Bugün 17.00’de 20 dakika ikinci konuya bakabilirim” demek, neyi teklif ettiğinizi gösterir.
Asıl istek sınavdaki cevap değil de sürekli ders notu talebiyse, ders notunu artık paylaşmayacağınızı söylemek için ayrı bir cümle kurabilirsiniz.
Daha önce kopya vereceğinizi söylediyseniz
Önceki sözünüzü sürdürmek zorunda olduğunuzu düşünmeden kararınızı sınavdan önce düzeltebilirsiniz:
“Daha önce tamam demiştim ama fikrimi değiştirdim. Sınavda cevap göstermeyeceğim. Bunu sınav başlamadan söylemek istedim.”
Arkadaşınız “Ama söz verdin” derse, geçmiş konuşmayı inkâr etmeden bugünkü kararınızı yineleyin:
“Evet, öyle söyledim. Şimdi açıkça düzeltiyorum: Kopya vermeyeceğim.”
Kendi cümlenizi sınavdan önce hazırlayın
Uzun bir konuşma yazmak yerine şu beş satırı doldurun:
- Kararım: Sınavda cevap göstermeyeceğim.
- İlk cümlem: “Sınavda benden cevap isteme; vermeyeceğim.”
- Sınav sırasındaki eylemim: Yanıt veya işaret vermeden kendi kâğıdıma döneceğim; ısrar sürerse gözetmenden yardım isteyeceğim.
- Sınav öncesi ya da sonrasındaki ısrara yanıtım: “Kararım değişmeyecek.”
- Gerçekten sunabileceğim yardım: “Yarın okuldan sonra 20 dakika birlikte çalışabilirim.”
Alternatif yardım sunmak istemiyorsanız son satırı çıkarın. Açık bir hayır, yerine getirmeyeceğiniz bir yardım sözüyle yumuşatılmak zorunda değildir.
