Konuşmayı “Neden hiç katkı getirmiyorsun?” diye açmak yerine, bir sonraki buluşmada kimin neyi üstleneceğini sorun ve kendi payınızın nerede biteceğini aynı anda söyleyin. Örneğin: “Ben salata ve ekmeği getirebilirim; içecek ile tatlıyı üstlenmeyeceğim. Sen hangisini alabilirsin?” Böylece arkadaşınızın kişiliğini tartışmak yerine önünüzdeki hazırlığı netleştirirsiniz.
Aşağıdaki mesajlar farklı durumlara uyarlanabilecek temsili örneklerdir.
Önce kendi katkınızın sınırını belirleyin
Mesajı yazmadan önce üç noktaya karar verin:
- Neyi üstleneceksiniz? Bir yemek, içecek, servis hazırlığı veya toparlama olabilir.
- Neyi üstlenmeyeceksiniz? Açık kalan her işi sonradan tamamlamayacağınızı belirleyin.
- Görev boş kalırsa ne olacak? Menü sadeleşebilir, herkes kendi yiyeceğini getirebilir veya buluşmanın biçimi değişebilir.
Katkıların aynı türde ya da aynı değerde olması gerekmez. Grup kabul ediyorsa biri yiyecek getirirken diğeri sofrayı kurabilir. Önemli olan, belirsiz kalan işin sessizce size geçmemesidir.
Tek bir arkadaşınızla bire bir konuşacaksanız
Sorun belirli bir kişiyle tekrarlanıyorsa grup içinde isim vermek yerine doğrudan ona yazabilirsiniz. Geçmişten söz edecekseniz genelleme yapmak yerine gördüğünüz somut durumu kısaca belirtin:
“Son iki buluşmada alışveriş ve hazırlığın büyük kısmı bende kaldı. Bir sonraki buluşmada bunu baştan paylaşmak istiyorum. Ben salata ile ekmeği alabilirim; içecek ve tatlıyı üstlenmeyeceğim. Sen hangisini getirebilirsin?”
Arkadaşınız “Bunun hesabını mı tutacağız?” derse geçmişi kanıtlamaya çalışmadan bugünkü kararınıza dönebilirsiniz:
“Geçmişin hesabını çıkarmak istemiyorum. Bu buluşmada neye göre hazırlanacağımı bilmek istiyorum. Benim payım salata ile ekmek olacak.”
“Sen zaten daha iyi hazırlıyorsun” karşılığı gelirse iltifatı yeni bir göreve çevirmek zorunda değilsiniz:
“Beğenmene sevindim; yine de bu kez diğerlerini hazırlamayacağım.”
Grup mesajında gönüllü katkı listesi açacaksanız
Birden fazla kişinin katıldığı buluşmada geçmişte kimin ne yapmadığını sıralamak yerine açık işleri görünür hâle getirin. Görev, sorumlu ve yanıt zamanı aynı mesajda bulunabilir:
“Cumartesi için ben salatayı getiriyorum. İçecek, tatlı ve servis-toparlama henüz açık. Üstlenmek isteyen bugün 18.00’e kadar yazabilir mi? Açık kalanları sonradan ben tamamlamayacağım; gerekirse sofrayı daha sade tutarız.”
Bu mesajdaki son cümle önemlidir: Liste açıp kimse yazmadığında bütün boşlukları yine sizin dolduracağınız izlenimini bırakmaz. Yanıt gelmezse yeni bir hatırlatma gönderebilir, ardından gerçekten menüyü sadeleştirebilirsiniz.
Belirli bir arkadaş bir işi üstlenmiş fakat son anda getirmemişse bunu grup önünde tartışmak yerine o buluşmanın eksiğini olduğu gibi bırakabilirsiniz:
“İçecek gelmedi; ben ek alışveriş yapmayacağım. Elimizdekilerle devam edelim.”
Daha sonra bire bir konuşurken gelecek beklentinizi ekleyebilirsiniz: “Bir işi üstlendiğinde yapamayacağını önceden haber vermeni istiyorum. Aksi durumda hazırlığımı o katkı gelecekmiş gibi kurmayacağım.”
Bu kez hiçbir hazırlık üstlenmeden katılmak istiyorsanız
Bazen sorun başkasının az katkısı değil, sizin o buluşmada hazırlık yapacak durumda olmamanızdır. Katılmak istemeniz, görev üstlenebileceğiniz anlamına gelmez. Bunu davetin koşulunu karşı tarafa bırakacak şekilde sorabilirsiniz:
“Bu kez alışveriş veya hazırlık üstlenemeyeceğim ama yalnızca katılımcı olarak gelmek isterim. Bu düzen size uyarsa gelirim; buluşma herkesin katkı getirmesine bağlıysa bu kez pas geçebilirim.”
Böylece katkısız katılmayı oldubittiye getirmez, buna karşılık tutamayacağınız bir hazırlık sözü de vermezsiniz.
Katılımcı sayısı son anda değişirse
Yeni kişiler eklendiğinde kendi katkınızı otomatik olarak büyütmeniz gerekmez. Daha önce üstlendiğiniz miktarı ve bundan sonrasını ayrı söyleyin:
“Ben dört kişilik börek getireceğim diye planlamıştım. Katılımcı sayısı arttı ama miktarı büyütemem. Eklenen kişiler için başka biri bir şey üstlenebilir mi? Olmazsa elimizdekilerle devam edelim.”
Burada yeni katılımcıları sorun olarak göstermeden yalnızca değişen hazırlık ihtiyacını adlandırırsınız. Kimse ek işi almazsa eksikliği sizin kapatmanız yerine önce belirttiğiniz sınırı koruyabilirsiniz.
Hangi konuşma nerede yapılmalı?
- Tek bir kişinin katkısı tekrar tekrar belirsiz kalıyorsa onunla bire bir konuşun.
- Bütün görevler ortadaysa listeyi grup mesajına yazın.
- Bir kişi verdiği sözü yerine getirmediyse o an grupta suçlama yapmak yerine eksikle devam edin; gelecek düzeni daha sonra bire bir netleştirin.
- Katılımcı veya saat değişikliği herkesi etkiliyorsa yeni durumu gruba bildirin.
Konuşmanın amacı herkesin her buluşmada aynı şeyi getirmesini sağlamak değil, katkı ile beklentinin önceden görünür olmasıdır. Arkadaşınız katkı üstlenmeyebilir; siz de bunun oluşturduğu açığı kapatmamayı seçebilirsiniz.
Sorun yalnız sofrayla sınırlı değil, buluşmayı başlatma ve ayrıntıları belirleme işi de sürekli size kalıyorsa arkadaşlıkta plan yapma yükünü paylaşma konusunu ayrıca ele alabilirsiniz.
