Önce kitabın nerede olduğunu, ardından size nasıl döneceğini, son olarak da gelecekteki sınırınızı söyleyin. Hemen kullanabileceğiniz kısa mesaj şu olabilir:
“Sana verdiğim kitabın şu anda kimde olduğunu ve ne zaman bana dönebileceğini yazar mısın? Kitabın cuma günü bende olmasını istiyorum. Bundan sonra benden aldığın bir kitabı başkasına vermeden önce lütfen bana sor.”
Bu örnekte üç ayrı konu var: konum, dönüş ve sonraki sefer için izin. Üçünü tek bir suçlama cümlesine sıkıştırmak yerine ayrı ayrı söylemek, arkadaşınızın yanıtlaması gereken noktaları belirginleştirir. Aşağıdaki konuşmalar özgün, temsili örneklerdir; adları ve tarihleri kendi durumunuza göre değiştirebilirsiniz.
Önce kitabın kimde olduğunu netleştirin
“Kitap sende değilmiş” demek durumu adlandırır; fakat kitabı geri getirecek bir plan oluşturmaz. Şu iki bilgiyi isteyin:
- Kitap şu anda kimde?
- Kitabı geri alma işini kim takip edecek?
Üçüncü kişiyi tanımıyorsanız onunla doğrudan iletişim kurmayı üstlenmek zorunda değilsiniz. Arkadaşınızdan kitabı geri alıp size getirmesini isteyebilirsiniz:
“Kitabı verdiğin kişiyi tanımıyorum. Lütfen ondan geri alıp pazar günü bana getirir misin?”
Arkadaşınız yalnızca “Merak etme, gelir” derse belirsiz güvence yerine somut planı sorun:
“Tamam, dönüş gününü netleştirelim: Kitabı hangi gün ve nasıl teslim edeceksin?”
Mesajınızı üç parçadan kurun
Kendi mesajınızı şu sırayla hazırlayabilirsiniz:
- Konum: “Kitabın şu anda kimde olduğunu öğrenmek istiyorum.”
- Dönüş: “Salı akşamı bana getirmeni istiyorum.”
- Sonraki kural: “Bundan sonra benden aldığın bir kitabı başka birine vermeden önce bana sor.”
Bu üç parçanın doldurulmuş hâli:
“Geçen hafta verdiğim romanın şu anda Deniz’de olduğunu söyledin. Kitabı ondan alıp salı akşamı bana getirmeni istiyorum. Bundan sonra ödünç verdiğim bir kitabı üçüncü bir kişiye vermeden önce onayımı almanı rica ediyorum.”
Karşı tarafın niyeti hakkında yorum yapmak yerine kitabın izlediği yolu ve istediğiniz sonucu söyleyin.
Tonunuza göre üç kısa seçenek
Daha yumuşak bir başlangıç
“Kitabı bir başkasına verdiğini yeni öğrendim. Şu anda kimde olduğunu ve bana ne zaman dönebileceğini netleştirebilir miyiz? Bundan sonra başka birine vermeden önce bana sormanı isterim.”
Doğrudan ve nötr bir mesaj
“Kitabım şu anda kimde? Lütfen geri alıp perşembe günü bana getir. Benden aldığın kitapları başka birine vermeden önce onayımı almanı istiyorum.”
Kitaba belirli bir tarihte ihtiyacınız varsa
“Kitaba bu hafta ihtiyacım var. Bugün kitabın kimde olduğunu ve en geç cumartesi nasıl bana ulaştıracağını bildirir misin? Bundan sonra kitabı başkasına vermeden önce bana sor.”
“Acil” demek yerine gerçekten kullanabileceğiniz bir tarih seçin. Böylece mesaj, kızgınlığın derecesinden çok yapılacak işe odaklanır.
“Sadece birkaç günlüğüne verdim” denirse
Arkadaşınız süreyi kısa tutmuş olabilir; yine de konuşmak istediğiniz iki konu değişmez: bu kitabın dönüşü ve gelecekte izin alınması.
Arkadaşınız: “Sadece birkaç gün okuyacaktı, büyütecek bir şey yok.”
Siz: “Ne kadar süreliğine verdiğini anladım. Yine de kitabın cuma günü bana dönmesini ve bundan sonra başka birine vermeden önce bana sormanı istiyorum.”
Bu yanıt, sürenin kısa olup olmadığını tartışmaya açmadan isteğinizi tekrar eder.
İade günü geçerse tek bir hatırlatma gönderin
İlk mesajda belirlenen gün geçtiyse yeni bir uzun açıklama yazmak yerine önceki planı ve istediğiniz yeni netliği birlikte söyleyin:
“Kitabın cuma günü bana geleceğini konuşmuştuk ama gelmedi. Şu anda kimde olduğunu ve yarın saat 18.00’e kadar teslim edilip edilemeyeceğini bugün netleştirir misin?”
Arkadaşınız yeni bir gün önerirse o günün size uyup uymadığını açıkça söyleyin. “Bir ara getiririm” cevabını kabul etmek istemiyorsanız iki seçenek verebilirsiniz:
“Pazartesi akşamı getirebilirsin ya da salı günü iş yerime bırakabilirsin. Hangisi mümkün?”
Kitap bulunamıyorsa bunu gecikmeyle karıştırmayın. Önce “Kitap yalnızca gecikti mi, yoksa nerede olduğu bilinmiyor mu?” diye sorun. Kitabın durumu netleştikten sonra ne yapılacağını ayrı bir konuşmada ele alın.
Gelecekteki ödünç taleplerini ayrıca yanıtlayın
Bu olaydan sonra aynı arkadaşınıza yeniden kitap vermek istemeyebilirsiniz. Bunu mevcut kitabın iadesi için pazarlık konusu yapmadan söyleyin:
“Önce bu kitabın çarşamba günü bana dönmesini bekliyorum. Bundan sonra kitaplarımı ödünç vermeyeceğim.”
Kararınız yalnızca üçüncü kişiye devretmeme koşuluysa:
“İleride sana bir kitap verirsem yalnız senin kullanman için vereceğim. Başka biri isterse önce bana sorulmasını istiyorum.”
Daha genel bir ret cümlesi seçmek isterseniz kitabınızı ödünç vermek istemediğinizi söyleme seçeneklerine bakabilirsiniz.
Göndermeden önce son kontrol
- Kitabın adını veya ayırt edici bilgisini yazdınız mı?
- Şu anki konumunu sordunuz mu?
- Bir dönüş günü ve teslim biçimi belirttiniz mi?
- Gelecekte üçüncü kişiye verilmeden önce ne istediğinizi söylediniz mi?
- Tutmayacağınız bir tehdit veya istemediğiniz bir ödün eklediyseniz çıkardınız mı?
En kısa hâliyle mesajınız şu üç cümleden oluşabilir: Kitap kimde? Ne zaman bana dönecek? Bundan sonra başkasına vermeden önce bana sor.
