Ahşap masada siyah kahve dolu beyaz kupa ve pipetli buzlu kahve; arkada yüzü görünmeyen siyah montlu biri.
Ahşap masada siyah kahve ve pipetli buzlu kahve.

Doğrudan şu yanıtı verebilirsiniz: “Aklında nasıl bir plan var? Nerede, yaklaşık kaçta başlayıp biter, benden ne bekliyorsun ve ne zamana kadar yanıt vermem gerekiyor? Bunları bilirsem net söyleyebilirim.” Böylece teklifi kabul ya da reddetmeden önce karar vermeniz için gereken bilgileri toplarsınız.

Karar için beş bilgiyi netleştirin

“Bir şeyler yaparız” veya “küçük bir iş var” gibi ifadeler planın kapsamını göstermeyebilir. Her ayrıntıyı değil, kararınızı etkileyen şu beş bilgiyi sorabilirsiniz:

  • Planın türü: Kısa bir buluşma mı, şehir dışı gezi mi, alışveriş mi, yardım talebi mi?
  • Yer: Nerede buluşulacak; ulaşım ayrıca düzenlenecek mi?
  • Başlangıç ve bitiş aralığı: Plan yaklaşık kaçta başlayıp ne zaman sona erecek?
  • Beklenen rol: Yalnızca katılmanız mı isteniyor; araç kullanmanız, bilet almanız veya hazırlığa yardım etmeniz de bekleniyor mu?
  • Yanıt için son zaman: Kararınızı ne zamana kadar bildirmeniz gerekiyor?

Bunları sormak, karşı taraftan bütün programı savunmasını istemek değildir. Teklifin size düşen kısmını görünür hâle getirir.

Arkadaş: “Cumartesi boş musun?”

Siz: “Planın ne olduğunu, nerede ve yaklaşık hangi saatler arasında olacağını söyler misin? Benden ayrıca bir görev bekliyorsan onu da bilmem gerekiyor. Ne zamana kadar cevap lazım?”

Bu yanıt ne kabul ne de rettir. Kararı, planın kapsamı belli olana kadar açık bırakır.

Belirsiz cevapta yalnız eksik parçayı sorun

Arkadaşınız bazı bilgileri verdiyse bütün soruları baştan tekrarlamanız gerekmez. Eksik kalan noktayı tamamlayabilirsiniz:

  • “Fuara gideceğiz” denirse: “Hangi tarafta ve kaçta döneceğiz?”
  • Yer ile saat belliyse: “Ben yalnızca katılımcı mıyım, yoksa biletleri veya ulaşımı benim mi düzenlemem bekleniyor?”
  • Planın kapsamı belliyse: “Kararımı en geç ne zaman bildirmeliyim?”

“Sürpriz” denildiğinde içeriğin tamamını öğrenmeden de pratik sınırları sorabilirsiniz:

“İçeriği sürpriz kalabilir; şehir içinde mi, kaçta biter ve benden bir hazırlık ya da ulaşım görevi bekleniyor mu? Bunları bilmeden karar veremem.”

Bu asgari bilgiler de paylaşılmıyorsa, bilinmeyen bir plana onay vermek zorunda değilsiniz:

“Bu ayrıntılar belli değilse beni plana dâhil etme; netleşince yeniden sorabilirsin.”

Bilgiler geldikten sonra kararı nasıl tamamlayabilirsiniz?

Önce planı tek cümleyle özetleyin. Böylece hem doğru anlayıp anlamadığınızı kontrol eder hem de kararınızın hangi koşullara ait olduğunu gösterirsiniz.

Temsili bir örnekte arkadaşınız şu ayrıntıları vermiş olsun: Cumartesi 13.00–18.00 arasında şehrin diğer tarafındaki kitap fuarına gidilecek, aracı sizin kullanmanız bekleniyor ve biletler alınacağı için saat 17.00’ye kadar yanıt isteniyor.

“Doğru anladıysam cumartesi 13.00–18.00 arasında kitap fuarına gideceğiz, aracı benim kullanmamı istiyorsun ve bugün 17.00’ye kadar cevap vermem gerekiyor.”

Özet doğruysa kararınızı üç biçimden biriyle tamamlayabilirsiniz:

  • Planın tamamını kabul ediyorsanız: “Evet, bu koşullarla katılabilirim.”
  • Planı kabul edip beklenen rolü kabul etmiyorsanız: “Fuara katılabilirim ancak aracı ben kullanamam. Ulaşım başka türlü düzenlenecekse katılacağım.”
  • Plan size uymuyorsa: “Ayrıntıları anladım; bu koşullarda katılmayacağım.”

Bu sırada gerekçenizi uzun uzun açıklamanız gerekmez. Önemli olan, kararınızın hangi plan ve hangi rol için geçerli olduğunu belirsiz bırakmamaktır.

Karar vermek için süreye ihtiyacınız varsa

Arkadaşınızın son yanıt zamanıyla sizin karar verebileceğiniz zamanı karşılaştırın. Yetişebiliyorsanız gerçekçi bir dönüş zamanı söyleyebilirsiniz:

“Ayrıntılar tamam. 17.00’ye kadar cevap istediğini anladım; 16.30’a kadar net döneceğim.”

İstenen zamana kadar karar veremeyecekseniz planı bekletmeden bunu da açıkça belirtebilirsiniz:

“O saate kadar netleştiremeyeceğim; bu plan için beni katılımcı sayma.”

Soru aynı biçimde tekrar ediyorsa

Her seferinde beş ayrı soru sormak yerine, tekliflerin doğrudan kapsamıyla birlikte gelmesini isteyebilirsiniz:

“Bana önce boş olup olmadığımı sormak yerine planın ne olduğunu, yerini, saat aralığını, benden beklediğin şeyi ve ne zamana kadar cevap gerektiğini birlikte yazar mısın? Böyle olunca net yanıt verebilirim.”

Plan açıklandıktan sonra sorun, programınızda başka iş olmamasının otomatik olarak ortak zaman sayılmasıysa boş gününüzün birlikte planlanmış sayılması beklentisini ayrıca konuşabilirsiniz.