İlk cümleniz hem yaşananı hem de bundan sonraki beklentinizi söyleyebilir: “Bunu duyduğunda doğru kabul etmeden önce bana sormanı isterdim. Duyduğun şekliyle doğru değil; istersen kendi tarafımı kısaca anlatayım.”
Buradaki amaç, söylentinin bütün dolaşımını araştırmak veya arkadaşınızı hemen ikna etmek değildir. Üç ayrı işi birbirine karıştırmadan yapabilirsiniz: ne duyduğunu öğrenmek, kendi tarafınızı kısa biçimde söylemek ve gelecekte önce size sormasını istemek.
Aşağıdaki konuşmaların tümü temsili örneklerdir.
Önce konuşmanın hedefini seçin
Kırgın olduğunuzda aynı anda kaynağı bulmak, iddiayı çürütmek, arkadaşınızın neden inandığını anlamak ve özür duymak isteyebilirsiniz. Hepsini tek konuşmaya yüklemek yerine önce şu üç hedeften hangisinin gerekli olduğuna karar verin:
- Duyulanı netleştirmek: “Benimle ilgili tam olarak ne duydun?”
- Kendi tarafınızı söylemek: “Olayın benim bildiğim kısmı böyle değil.”
- Gelecek için beklenti kurmak: “Bundan sonra benimle ilgili bir şey duyduğunda önce bana sormanı istiyorum.”
Söylentiyi kimin başlattığını öğrenmek bu konuşmanın zorunlu sonucu değildir. Önceliğiniz arkadaşınızla aranızdaki doğrudan iletişimse, kaynak tartışmasını sonraya bırakabilirsiniz.
Dört parçalı bir cümle kurun
Konuşmayı şu sırayla kurmak, iddianın ayrıntıları içinde kaybolmadan asıl isteğinizi görünür tutar:
- Gözlediğiniz durumu söyleyin: “Benimle konuşmadan bu anlatılanı doğru kabul ettiğini anlıyorum.”
- Kendi tarafınızı kısa tutun: “Duyduğun şekliyle doğru değil.”
- Sizi rahatsız eden noktayı ayırın: “Beni asıl kıran, önce bana sorulmaması.”
- Somut beklentinizi belirtin: “Bir daha böyle bir şey duyarsan karar vermeden önce bana sormanı istiyorum.”
“Geçen haftaki planı bilerek aksattığımı duyduğunu ve bu yüzden bana mesafe koyduğunu söyledin. Planın değişmesinde benim bilmediğin bir tarafım var. Beni asıl kıran, bunu doğru kabul etmeden önce bana sormaman. Bundan sonra benimle ilgili bir iddia duyduğunda önce benimle konuşmanı istiyorum.”
Bu örnekte söylentiyi aktarmak, kendi tarafını anlatmak ve gelecekteki isteği söylemek ayrı cümlelerdir. Böylece “Kim söyledi?” tartışması, asıl beklentinin önüne geçmez.
İddianın bir kısmı doğruysa tamamını kabul etmek zorunda değilsiniz
Bazen anlatılanın küçük bir bölümü doğru, ona eklenen yorum yanlış olabilir. Yalnızca doğru olan kısmı kabul edip geri kalanını düzeltebilirsiniz:
“Evet, o gün geç kaldım. Fakat grubu bilerek beklettiğim ve haber vermek istemediğim kısmı doğru değil. Bunu duyduğunda bana sormanı isterdim.”
Bu yanıt, yaptığınız şeyi savunmakla size yüklenen niyeti kabul etmeyi birbirinden ayırır. Uzun bir olay dökümü gerekmiyorsa, düzeltmeyi bu kadar kısa tutabilirsiniz.
Arkadaşınızın verebileceği yanıta göre nasıl devam edebilirsiniz?
Özür dilerse
Arkadaşınız: “Haklısın, sana sormam gerekirdi.”
Siz: “Bunu söylemene sevindim. Benim için önemli olan, benzer bir durumda önce doğrudan konuşmamız.”
Özrü kabul etmek, hemen eski yakınlığa dönme sözü vermek değildir. Konuşmanın ardından biraz zamana ihtiyacınız varsa bunu ayrıca söyleyebilirsiniz.
“Ama herkes böyle söyledi” derse
Arkadaşınız: “Bunu bir kişiden değil, birkaç kişiden duydum.”
Siz: “Kaç kişinin söylediğinden ayrı olarak, benimle ilgili bir konuda benim tarafımı da sormanı beklerdim. Şu an konuşmak istediğim nokta bu.”
Burada kaç kişinin aynı şeyi söylediğini tartışmak yerine, arkadaşınızdan beklediğiniz davranışa dönüyorsunuz.
“Neden sana inanayım?” derse
Siz: “Senden şu anda hemen karar vermeni istemiyorum. Yalnızca hakkımdaki bir iddiayı bana sormadan kesinleştirmemeni istiyorum. Ben kendi bildiğim kısmı anlatabilirim; sonrasında düşünmek sana kalır.”
Kendi tarafınızı anlatabilirsiniz; fakat karşı tarafın neye inanacağını denetleyemezsiniz. Talebinizi, “Bana inanmak zorundasın” yerine “Bana da sormadan kesin hükme varma” biçiminde kurabilirsiniz.
Konuşmayı ertelerse
Arkadaşınız: “Şimdi bunu konuşmak istemiyorum.”
Siz: “Tamam, şimdi sürdürmeyelim. Yarın konuşmaya uygun olup olmadığını bana yazabilir misin? O zamana kadar konuyu mesajlarla uzatmayacağım.”
Belirli bir dönüş noktası kararlaştırmak istemiyorsa, siz de belirsizce beklemek zorunda değilsiniz:
“Şimdilik burada bırakalım. Konuşmaya hazır olduğunda bana yazabilirsin; ben de bu arada biraz mesafe koyacağım.”
Konu başkalarının yanında açılırsa
Grup içinde uzun bir savunmaya girmek, söylentinin daha fazla ayrıntıyla yayılmasına yol açabilir. Önce kısa bir düzeltme yapıp asıl konuşmayı baş başa bırakabilirsiniz:
“Benimle ilgili anlatılanı bu haliyle doğru kabul etmiyorum. Ayrıntısını burada konuşmayacağım; seninle sonra baş başa konuşabiliriz.”
Ardından arkadaşınıza özel olarak şu beklentiyi söyleyebilirsiniz:
“Böyle bir şey yeniden duyarsan grup içinde yorumlamadan önce bana sormanı istiyorum.”
Konuşma yalnızca kendinizi tekrar etmeye dönüşürse
Kendi tarafınızı bir kez açıkladığınız hâlde arkadaşınız sürekli aynı iddiayı tekrar ediyorsa yeni savunmalar üretmek zorunda değilsiniz:
“Kendi bildiğim kısmı anlattım ve bundan sonrası için ne istediğimi söyledim. Aynı iddiayı tekrar tekrar tartışmayacağım.”
Doğrudan konuşma beklentiniz kabul edilmiyorsa, kontrol edebileceğiniz adımı da belirtebilirsiniz:
“Benimle ilgili duyduklarını bana sormadan doğru kabul etmeye devam edersen, kişisel konularımı seninle daha sınırlı paylaşacağım.”
Bu cümle karşı tarafı cezalandırma vaadi değil, sizin ne yapacağınızı bildirir. Uygulamayı düşünmediğiniz bir mesafe veya arkadaşlığı bitirme sözü vermeniz gerekmez.
Kendi cümlenizi dört satırda hazırlayın
- Duyduğunu bildiğim şey: …
- Benim kısa açıklamam: …
- Gelecekte istediğim davranış: …
- Şimdi konuşamazsak önerim: …
Doldurulmuş bir örnek şöyle olabilir:
“Buluşmaya gelmemek için bahane uydurduğumu duyduğunu biliyorum. O gün gelemeyeceğimi daha önce bildirmiştim; duyduğun anlatım eksik. Bundan sonra benimle ilgili bir şey duyduğunda önce bana sormanı istiyorum. Şu an uygun değilsen yarın kısa bir konuşma yapabiliriz.”
En önemli ayrım şudur: Söylentinin her ayrıntısını çözmek başka, arkadaşınızdan önce sizinle konuşmasını istemek başkadır. İkinci isteği açıkça söylemek için ilkini tamamlamanız gerekmez.
