En kısa hâliyle şöyle diyebilirsiniz: “Önerdiğin için teşekkür ederim. Merak ederek okudum ama kitap bana pek hitap etmedi.” Bu yanıt hem öneriyi önemsediğinizi hem de kendi görüşünüzü saklamadığınızı gösterir.
Ardından ayrıntı vermek zorunda değilsiniz. Arkadaşınız nedenini sorarsa tek bir somut nokta paylaşabilir ya da uzun bir değerlendirmeye girmek istemediğinizi söyleyebilirsiniz. Aşağıdaki konuşmalar temsili örneklerdir.
Teşekkür ile kitap hakkındaki görüşünüzü ayırın
Arkadaşınızın sizi düşünerek öneride bulunması ayrı, kitabın sizde bıraktığı izlenim ayrıdır. Teşekkürünüzü kitabı övmeye bağlamadan söyleyebilirsiniz:
“Bunu bana önermen hoşuma gitti; senin neden sevdiğini de merak ettim. Ben okurken aynı yakınlığı kuramadım.”
Böylece “Önerin değersizdi” demeden “Ben beğenmedim” diyebilirsiniz. “Bu kitap nasıl sevilir?” gibi arkadaşınızın zevkini sorgulayan bir cümle yerine değerlendirmeyi kendi okuma deneyiminizde tutun.
Ne kadar ayrıntı vermek istediğinizi seçin
Yalnızca kısa bir yanıt vermek istiyorsanız
“Bitirdim; benim kitabım olmadı ama önerdiğin için teşekkür ederim.”
Arkadaşınız yalnızca fikrinizi sorduysa bu kadarı yeterli olabilir. Sessizliği doldurmak için uzun bir eleştiri listesi çıkarmanız gerekmez.
Tek bir neden paylaşmak istiyorsanız
Kitaba ya da onu seven kişiye genel bir hüküm vermek yerine, sizde karşılık bulmayan bir özelliği söyleyin:
- “Anlatımın ritmi bana yavaş geldi; hikâyeye girmekte zorlandım.”
- “Karakterlerle istediğim bağı kuramadım.”
- “Konu ilgimi çekti ama anlatım biçimi bana uygun değildi.”
Bunlardan yalnızca gerçekten düşündüğünüz cümleyi kullanın. Arkadaşınızın görüşüne katılmak zorunda olmadığınız gibi, sırf kırılmasın diye uydurma bir olumlu yön bulmanız da gerekmez.
Ayrıntılı bir kitap tartışması istemiyorsanız
“Bende neden işlemediğini uzun uzun konuşmak istemiyorum. Kısaca, bana hitap etmedi diyebilirim.”
Bu cümle kitabı konuşmayı tamamen yasaklamaz; yalnızca vermek istediğiniz ayrıntının sınırını belirtir.
Arkadaşınızın olası karşılıklarına ne diyebilirsiniz?
“Ama tam senlik olduğunu düşünmüştüm” derse
“Ben de bu yüzden merak ettim. Bu kez tahminimiz tutmadı; bunda bir sorun yok.”
“Nesini beğenmedin?” diye üstelemeye devam ederse
“En çok ritmi bana uymadı. Daha ayrıntılı incelemek istemiyorum; benim için temel sebep bu.”
“Bir daha sana kitap önermem” derse
Yeni öneriler almaya açıksanız bunu açıkça ayırabilirsiniz:
“Aslında öneri almayı isterim. Yalnız önerdiğin her kitabı seveceğime söz veremem; farklı düşünsek de kitap konuşabiliriz.”
Yeni öneri istemiyorsanız tutulmayacak bir davet vermek yerine şöyle diyebilirsiniz:
“Şimdilik okuyacaklarımı kendim seçmek istiyorum. Bu kitabı önermiş olmanla ilgili kişisel bir mesele değil.”
Kitabı değil, arkadaşınızın zevkini değerlendiriyormuş gibi duyulan cümleleri değiştirin
- “Bunu nasıl beğendin?” yerine: “Sende karşılık bulan şeyi merak ettim; bende aynı etki olmadı.”
- “Çok kötü bir kitaptı” yerine: “Benim okuma zevkime uygun değildi.”
- “Bununla vaktimi boşa harcadım” yerine: “Bir süre şans verdim ama bana göre olmadığını fark ettim.”
Buradaki amaç olumsuz görüşü saklamak değil; kitabı beğenmeyen kişiyle kitabı seven kişiyi karşı karşıya getirmemektir.
İki cümlelik kendi yanıtınızı hazırlayın
Yanıtınızı şu üç parçadan ihtiyacınız olanları seçerek kurabilirsiniz:
- Öneriyi kabul edin: “Bunu benimle paylaştığın için teşekkür ederim.”
- Kendi değerlendirmenizi söyleyin: “Okudum ama bana hitap etmedi.”
- Ayrıntı sınırınızı belirleyin: “İstersen tek bir neden söyleyebilirim; uzun bir eleştiriye girmek istemiyorum.”
Tamamlanmış bir örnek şöyle olabilir:
“Önerdiğin için teşekkür ederim; merak edip bitirdim. Karakterlerle bağ kuramadığım için bana hitap etmedi, ama senin sevmiş olmanı küçümsemiyorum.”
Dürüst bir yanıtın sert olması gerekmez. Kendi deneyiminizi “ben” diliyle söylemeniz ve arkadaşınızın zevki hakkında hüküm vermemeniz çoğu durumda iki farklı görüşe yeterince yer açar.
