Önce şu soruyu sorun: “Şu an yalnızca dinlememi mi, birlikte seçenek düşünmemizi mi, yoksa doğrudan fikrimi mi istiyorsun?” Cevaba göre ne sunabileceğinizi söyleyin. Fikriniz değişmediyse yeni bir tavsiye üretmek zorunda değilsiniz; konuşmayı belirli bir süreyle sınırlayabilir veya o gün bu konuyu ele almak istemediğinizi belirtebilirsiniz.
Birinin fikrinizi sorması, onu uygulayacağına dair söz verdiği anlamına gelmez. Arkadaşınızın kararını yönetmeden sınır koymanın yolu, onun ne yapması gerektiğini değil, sizin bu konuşmada neyi üstlenip üstlenmeyeceğinizi açıklamaktır.
Önce istenen yardımın türünü ayırın
“Yine aynı şeyi anlatıyorsun” diye başlamadan önce talebi netleştirmek, gereksiz bir tavsiye turunu önleyebilir. Üç seçenek sunmanız yeterlidir:
- Dinlemek: Çözüm önermeden anlatılanları duymak.
- Fikir vermek: Belirli bir karar hakkında görüş bildirmek.
- Birlikte seçenek düşünmek: Kararı arkadaşınızda bırakarak olasılıkları sıralamak.
Örneğin arkadaşınız işyerindeki aynı sorunu yeniden açtığında şöyle diyebilirsiniz:
“Bunu konuşabiliriz. Önce netleştireyim: İçini dökmek mi istiyorsun, yoksa benden yeni bir fikir mi bekliyorsun?”
“Sadece anlatmak istiyorum” derse vereceğiniz yanıt şu olabilir:
“Tamam, şu an on dakika dinleyebilirim. Çözüm aramadan yanında olmamı istediğini anladım.”
“Fikrini istiyorum” derse önce yeni bir gelişme olup olmadığını sorun:
“Geçen konuşmadaki fikrim değişmedi. O günden sonra yeni bir şey olduysa onu dinleyebilirim; aynı öneriyi baştan kurmayacağım.”
Arkadaşınız ne istediğini bilmiyorsa konuşmanın başında küçük bir deneme alanı açabilirsiniz:
“Önce beş dakika anlat. Sonra dinlemeye devam etmemi mi, fikir vermemi mi istediğini yeniden sorarım.”
Arkadaşınızın aslında öneri değil dinlenme istediği anlaşılıyorsa, öneri yerine dinlenme isteğini söyleme rehberi bu ayrımın diğer tarafını gösterir.
Aynı öneriyi yeniden üretmek zorunda değilsiniz
Önceki tavsiyenizi hatırlatırken “Söylediğimi yapmadın” demek, konuşmayı arkadaşınızın davranışını savunmasına çevirebilir. Bunun yerine önceki fikrinizi bir kez anıp bugünkü sınırınıza geçin:
“Geçen sefer yöneticinle görevleri yazılı olarak netleştirmeyi düşünebileceğini söylemiştim. Hâlâ aynı fikirdeyim. Yeni bir gelişme yoksa bu konuda başka bir önerim yok.”
Bu cümle arkadaşınıza ne yapacağını emretmez. Yalnızca elinizde yeni bir tavsiye olmadığını açıklar. Kararı uygulamak, değiştirmek veya hiç uygulamamak ona aittir; aynı konuşmaya tekrar ne kadar katılacağınız ise sizin kararınızdır.
Dinlemek, fikir vermek ve konuşmaya ara vermek ayrı seçeneklerdir
O günkü zamanınıza ve isteğinize göre üç sınırdan birini seçebilirsiniz.
Dinleyebilir ama tavsiye veremeyebilirsiniz
“Bugün çözüm düşünmeye gücüm yok. İstersen on dakika dinleyebilirim ama öneri vermeyeceğim.”
Burada sunduğunuz şey sınırlı bir dinleme alanıdır. Süre dolduğunda yeni bir gerekçe üretmeden bitirebilirsiniz:
“Ayırabildiğim süre doldu; burada bırakmam gerekiyor.”
Dinleyebilir ama bu konuda artık fikir vermeyebilirsiniz
“Seni dinleyebilirim fakat bu konu hakkında artık tavsiye vermek istemiyorum. Fikrimi söyledim; bundan sonraki karar sana ait.”
Bu seçenek, arkadaşlığın tamamını değil yalnızca üstlenmek istemediğiniz rolü sınırlar.
O gün konuyu hiç açmak istemeyebilirsiniz
“Bu konuya bugün yeniden girmek istemiyorum. Başka bir şey konuşabiliriz.”
Başka bir konuya geçmek istemiyorsanız karşı teklif sunmanız da gerekmez:
“Şu an bu konuşmayı sürdüremeyeceğim. Bugün burada kapatacağım.”
Süre koyacaksanız bitişi de söyleyin
“Biraz konuşabiliriz” belirsiz kalabilir. Ayırabileceğiniz süreyi ve o sürenin sonunda ne yapacağınızı birlikte belirtin:
“Şimdi on beş dakikam var. Bu sürede dinleyebilirim; ardından çıkmam ve konuşmayı kapatmam gerekecek.”
Sürenin sonunda arkadaşınız yeni bir ayrıntı açarsa sınırı değiştirmek zorunda değilsiniz:
“Bu yeni başlık daha uzun sürecek gibi görünüyor. Bugün buna başlayamayacağım.”
Gerçekten önermeyecekseniz “Sonra uzun uzun konuşuruz” gibi bir söz vermeyin. Yalnızca o an için geçerli kararınızı söylemeniz yeterlidir.
Olası karşılıklara kısa yanıtlar
Arkadaşınız sınırınızı, onu önemsemediğiniz şeklinde yorumlayabilir. Uzun bir savunma yerine konuşmadaki rolünüzü yineleyebilirsiniz. Aşağıdaki diyalogların tümü temsili örneklerdir.
“Demek beni dinlemek istemiyorsun.”
“Seni dinlemekle aynı konuya tekrar tavsiye vermek benim için farklı şeyler. Şu an tavsiye vermek istemiyorum.”
“Ama bu kez durum farklı.”
“Farklı olan kısmı kısaca söyle. Gerçekten yeni bir bilgi varsa yalnızca onu konuşabiliriz.”
“Senin fikrine güveniyorum.”
“Bunu duymak güzel. Yine de karar senin; ben aynı öneriyi yeniden kurmayacağım.”
“O zaman sana bir daha hiçbir şey anlatmam.”
“Bütün konuşmalarımızı kapatmak istemiyorum. Yalnızca bu konuda tekrar tekrar tavsiye veren kişi olmak istemiyorum.”
“Sadece bir kez daha ne düşündüğünü söyle.”
“Fikrim değişmedi. Yeni bir öneri eklemeyeceğim.”
Sınırı arkadaşınızın davranışına bağlamayın
“Tavsiyemi uygularsan yeniden konuşuruz” demek, yardımınızı arkadaşınızın belirli bir karara uymasına bağlar. Bunun yerine kendi katılımınızı tarif edin:
- “Aynı öneriyi tekrar etmeyeceğim.”
- “Bu akşam on dakika dinleyebilirim.”
- “Bu konu açılırsa başka bir konuya geçeceğim.”
- “Bugün konuşmayı burada bitireceğim.”
Ayrıca tavsiyenin uygulanıp uygulanmadığını takip etmek, hatırlatmak veya neden uygulanmadığını sorgulamak zorunda değilsiniz. Böylece sınırınız arkadaşınızı yönetmeye değil, kendi zamanınızı ve emeğinizi belirlemeye dayanır.
Kendi cümlenizi dört parçayla hazırlayın
Konuşmadan önce aşağıdaki boşlukları doldurabilirsiniz:
“Şu an [dinleyebilirim / fikir verebilirim / bu konuyu konuşamam]. Bunun için [ayırabileceğim süre] var. Bu konuda [üstlenmeyeceğim şey]. Süre bitince [yapacağım şey].”
Doldurulmuş bir örnek:
“Şu an on dakika dinleyebilirim. Geçen seferki fikrim değişmediği için yeni bir öneri üretmeyeceğim. On dakika sonra bu konuyu kapatıp başka bir şeye geçeceğim.”
Bu hazırlık, arkadaşınızın kararını kontrol etmeden yardımın türünü, süresini ve bitişini tek seferde netleştirir.
