Konuşmayı üç ayrı karara bölün: eşyada gördüğünüz değişikliği söyleyin, telafi isteyip istemediğinizi açıklayın ve bundan sonraki ödünç talepleri için sınırınızı belirtin. Bu üç konu aynı mesajda bulunabilir; fakat birini diğerinin koşulu hâline getirmeyin.
“Kulaklığı geri aldığımda sol taraftan ses gelmediğini fark ettim. Onarım seçeneğini ve masrafını seninle ayrıca konuşmak istiyorum. Bundan sonra elektronik eşyalarımı ödünç vermeyeceğim.”
Aşağıdaki cümleler temsili örneklerdir. Eşyanın durumuna ve gerçekten istediğiniz sonuca göre kısaltabilirsiniz.
Önce hasarı yorum katmadan tarif edin
“Eşyamı mahvettin” gibi genel bir suçlama yerine, gördüğünüz veya kullanırken karşılaştığınız değişikliği söyleyin. Eşyanın hangi bölümünden söz ettiğiniz anlaşılabilsin:
- “Tablet geri geldiğinde sağ alt köşesinde bir çatlak gördüm.”
- “Gömleğin ön kısmında daha önce görmediğim koyu bir leke var.”
- “Kulaklığı açtığımda sol taraftan ses alamadım.”
Hasarın ne zaman oluştuğundan emin değilseniz kesinlik eklemeyin. Önce gözleminizi ve belirsizliği birlikte söyleyebilirsiniz:
“Bu çizik daha önce var mıydı, emin olmak istiyorum. Ben hatırlamıyorum; sende olduğu sırada bir şey oldu mu?”
Karşı tarafın niyetini bilmeniz gerekmez. “Bilerek yaptın” demeden de eşyanın şu anki durumunu konuşabilirsiniz. Hasar, ödünç verilen kitabın sayfalarına not alınmasıysa kitaba yazı yazılmasıyla ilgili daha özel konuşma örnekleri işinize yarayabilir.
Telafi konusunu ayrı bir cümleyle açın
Hasarı söylemek, mutlaka para veya yeni eşya istemeniz gerektiği anlamına gelmez. Önce ne istediğinize karar verin. Üç farklı yol seçebilirsiniz.
Yalnızca durumu belirtmek istiyorsanız
“Bunu bilmeni istedim. Şu anda senden bir ödeme talep etmiyorum; ancak eşyayı bu durumda geri aldığımı söylemem gerekiyordu.”
Onarımın karşılanmasını istiyorsanız
“Önce onarım seçeneğini öğrenmek istiyorum. Uygun bir yer ve ücret netleşince onarım masrafını karşılamanı isteyeceğim. Eşyayı bir yere bırakmadan önce birlikte konuşalım.”
Henüz ücret veya onarım yolu belli değilse tahminde bulunmak zorunda değilsiniz. “Önce seçenekleri öğrenelim” diyerek kararı açık bırakabilirsiniz.
Yerine koymayı konuşmak istiyorsanız
“Onarım mümkün değilse eşyanın yerine konmasını konuşmak istiyorum. Hangi seçeneğin uygun olduğuna hemen karar vermek yerine önce birlikte bakalım.”
“Yenisini al” demeden önce sizin için neyin yeterli olacağını düşünün. Aynı ürün mü, benzer durumda bir eşya mı, yoksa başka bir çözüm mü istediğinizi henüz bilmiyorsanız bunu da açıkça söyleyebilirsiniz.
Gelecekteki ödünç taleplerini mevcut telafiden ayırın
Karşı taraf özür dilese veya telafi teklifini kabul etse bile yeniden eşya vermek zorunda değilsiniz. Gelecekteki kararınızın kapsamını seçin:
- Belirli eşya: “Bu tableti bir daha ödünç vermeyeceğim.”
- Belirli tür: “Elektronik eşyalarımı artık ödünç vermiyorum.”
- Genel karar: “Kişisel eşyalarımı bundan sonra ödünç vermeme kararı aldım.”
Kararı bir cezaya dönüştürmeden söyleyebilirsiniz:
“Telafi konusunda ne yapacağımızı ayrıca konuşabiliriz. Bundan sonraki ödünç talepleri için kararım ise net: kişisel eşyalarımı vermeyeceğim.”
Üç cümlelik tamamlanmış bir örnek
Temsili durumda bir arkadaşınıza verdiğiniz kulaklığın bir tarafı çalışmıyor ve onarım bedelini istemek istiyorsunuz:
“Kulaklığı geri aldığımda sol taraftan ses alamadım; verirken iki tarafı da çalışıyordu. Önce onarım seçeneğini öğrenelim, ardından onarım bedelini karşılamanı istiyorum. Sonuç ne olursa olsun elektronik eşyalarımı bundan sonra ödünç vermeyeceğim.”
Bu örnekte üç karar birbirine bağlanmıyor. Arkadaşınız onarım talebini kabul etmese de gelecekte eşya vermeme kararınız değişmek zorunda değil. Telafi teklif etmesi de yeniden ödünç verme sözü verdiğiniz anlamına gelmez.
Olası karşılıklara kısa yanıtlar
“Ben bir şey yapmadım” derse
“Bunu bilerek yaptığını söylemiyorum. Benim gördüğüm değişiklik bu. Nasıl olduğunu konuşabiliriz; telafi talebimi ve bundan sonraki kararımı da ayrı tutuyorum.”
“Zaten öyleydi” derse
“Ben farklı hatırlıyorum. Kesin olmadığımız kısmı tartışmayı uzatmadan, eşyanın şu anki durumuyla ilgili ne yapabileceğimizi konuşmak istiyorum.”
“Özür diledim, daha ne yapayım?” derse
“Özrünü duydum. Ben özürden ayrı olarak onarım konusunu da netleştirmek istiyorum.”
“Hemen yenisini alırım” derse
“Teşekkür ederim. Uygun olmayan bir şey alınmaması için önce hangi çözümün gerektiğini birlikte netleştirelim.”
“Abartıyorsun” derse
“Eşyanın değerini aynı görmemiz gerekmiyor. Ben onu bu durumda geri aldığımı ve bundan sonra ödünç vermeyeceğimi söylüyorum.”
Konuşma uzarsa tek cümleye dönün
Her itiraza yeni bir gerekçe üretmek zorunda değilsiniz. Hasarı bir kez tarif edip talebinizi söyledikten sonra karar cümlenizi tekrarlayabilirsiniz:
“Hasarla ilgili ne istediğimi söyledim. Telafi konusunda anlaşamasak da bundan sonra eşya ödünç vermeyeceğim.”
Kendi mesajınızı hazırlarken şu üç satırı doldurmanız yeterli:
- Gözlem: “Eşyayı geri aldığımda … gördüm/fark ettim.”
- Telafi kararı: “Bunun için senden … istiyorum” veya “Senden bir telafi istemiyorum.”
- Gelecek sınırı: “Bundan sonra … ödünç vermeyeceğim.”
Böylece konuşma, arkadaşınızın kişiliği hakkında bir hükme değil; hasarlı eşyanın bugünkü durumuna, sizin talebinize ve uygulayacağınız sınıra dayanır.
