
Kısa cevap: “Ben bu kitabı seviyorum. Aynı zevke sahip olmak zorunda değiliz ama okuduklarımın küçümsenmesini istemiyorum.” Konuyu sürdürmek istemiyorsanız sonuna şunu ekleyebilirsiniz: “Kitap sohbetini burada kapatalım.”
Kitabın değerini kanıtlamanız, bütün türü savunmanız ya da karşı tarafın zevkine saldırmanız gerekmez. Önce yalnızca hangi davranışın durmasını istediğinizi söyleyin. Aşağıdaki konuşmalar farklı durumlara uyarlanabilecek temsili örneklerdir.
O anda hangi yanıt işinize yarar?
Seçeceğiniz cümle, kitap hakkında konuşmaya devam edip etmek istemediğinize bağlıdır.
- Yalnızca yorumu durdurmak için: “Ben seviyorum; okuma zevkimle dalga geçilmesini istemiyorum.”
- Kitabı konuşmaya açıksanız: “Beğenmemen sorun değil. ‘Çocukça’ demek yerine kitapta neyi sevmediğini konuşabiliriz.”
- Konuyu tamamen kapatmak için: “Bu konuda aynı fikirde değiliz. Kitap sohbetini burada bırakalım.”
Bu üç cümle aynı kapıya çıkmaz. İlki kullanılan dili durdurur, ikincisi içerik üzerine konuşmaya alan açar, üçüncüsü ise sohbeti bitirir. Aslında istemediğiniz hâlde tartışmaya açıkmışsınız gibi bir cümle seçmeniz gerekmez.
Kısa yanıtı savunmaya dönüştürmeyin
Arkadaşınız “Hâlâ böyle çocukça polisiyeler mi okuyorsun?” dediğinde kitabın ödüllerini, satışını veya başka okurların beğenisini sıralamak zorunda değilsiniz. Konuşmayı doğrudan kullandığı ifadeye getirebilirsiniz:
Arkadaşınız: “Hâlâ böyle çocukça kitaplar mı okuyorsun?”
Siz: “Evet, okuyorum ve hoşuma gidiyor. Okuduklarımın küçümsenmesini istemiyorum.”
Arkadaşınız: “Sadece fikrimi söyledim.”
Siz: “Beğenmediğini söyleyebilirsin. Benim zevkimi küçümseyen ifadeyi sürdürmeni istemiyorum.”
Kalabalık bir ortamda daha kısa kalmak isteyebilirsiniz:
Arkadaşınız: “Bu kitaplar çok saçma.”
Siz: “Senin zevkine uymayabilir. Benim seçimimle dalga geçmeyelim; başka konuya geçelim.”
Ardından gerçekten başka bir konu açmanız, sınırı uzun bir münazaraya çevirmemenizi kolaylaştırır.
Daha sonra açıkça konuşmak isterseniz
O anda yalnızca konuyu kapattıysanız, daha sakin bir zamanda yorumun hangisi olduğunu ve bundan sonra ne istediğinizi birlikte söyleyebilirsiniz:
“Dün polisiye okuduğumu söylediğimde ‘çocuksu ve saçma’ dedin. Aynı türü sevmemiz gerekmiyor; fakat okuduklarım hakkında küçümseyen ifadeler duymak istemiyorum. Kitapları konuşacaksak tercihlerimizi aşağılamadan konuşalım. Bu mümkün değilse kitap konusunu açmayalım.”
Bu konuşmada arkadaşınızın bütün kitap görüşünü değiştirmesini istemiyorsunuz. İsteğiniz daha dar: sizin tercihiniz hakkında kullanılan dili değiştirmesi ya da bu konuyu sizinle açmaması.
Muhtemel karşılıklara ne diyebilirsiniz?
“Şaka yaptım” derse
Şakanın tanımı üzerine tartışmak yerine kendi isteğinizi yineleyebilirsiniz:
“Ben komik bulmadım. Okuduklarımla ilgili bu tür şakaların tekrarlanmasını istemiyorum.”
“Çok alıngansın” derse
Kendinizi kanıtlama görevini üstlenmeden konuşmanın sınırına dönebilirsiniz:
“Beni nasıl tanımladığını tartışmayacağım. Bu şekilde konuşulursa kitap konusunu kapatacağım.”
“Kitap da mı eleştirilmeyecek?” derse
Kitabın eleştirilmesiyle okurun küçümsenmesini ayırabilirsiniz:
“Kitabı eleştirebilirsin. Benim zevkime ‘değersiz’ demek yerine kitapta neyi sevmediğini konuşalım.”
“O zaman hiçbir şey söylemeyeyim” derse
Talebinizi büyütmeden düzeltebilirsiniz:
“Hiç konuşmamanı istemiyorum. Beğenmediğini küçümsemeden söylemeni istiyorum.”
Yorum yeniden gelirse konuşmayı kapatın
Aynı açıklamayı her seferinde genişletmeniz gerekmez. Daha önce söylediğiniz sınırı bir kez hatırlatıp kendi yapacağınız şeyi belirtebilirsiniz:
“Bu dili istemediğimi söylemiştim. Kitap konusunu kapatıyorum.”
Ardından şu seçeneklerden size uygun olanı uygulayabilirsiniz:
- Konuyu değiştirin.
- Kitap önerilerinizi ve okuduklarınızı o kişiyle paylaşmayın.
- Alay sürüyorsa o konuşmadan çekilin: “Bu sohbeti sürdürmeyeceğim; sonra görüşürüz.”
Bunlar karşı tarafı cezalandırma vaadi değil, sizin konuşmaya nasıl katılacağınızı belirleyen seçeneklerdir.
Kendi cümlenizi üç parçayla hazırlayın
- Somut ifade: Hangi söz söylendi?
- İstek: Bundan sonra neyin değişmesini istiyorsunuz?
- Kendi adımınız: Tekrarlanırsa hangi konuyu ya da konuşmayı kapatacaksınız?
Doldurulmuş bir örnek şöyle olabilir:
“Polisiye okuduğumda ‘çocuk işi’ demen hoşuma gitmiyor. Beğenmediğini söyleyebilirsin ama okuma zevkimi küçümsemeni istemiyorum. Bu yorum sürerse seninle kitap konuşmayacağım.”
“Ben de senin okuduklarını saçma buluyorum” diye karşılık vermek yerine kendi tercihinizi ve konuşma koşulunuzu söylemeniz yeterlidir. Tersi bir durumda, arkadaşınızın önerdiği kitabı siz beğenmediyseniz kitabı beğenmediğinizi onun zevkini küçümsemeden söyleme seçeneklerine bakabilirsiniz.


