Geçmişte kimin ne kadar yediğini hesaplamadan, bundan sonrası için açık bir kural isteyebilirsiniz:
“Geçmiştekileri tek tek saymak istemiyorum. Bundan sonra bana ait yiyecek ve içecekleri almadan önce bana sorar mısın? Ben açıkça ‘ortak’ demediysem kişisel kabul edelim ve yanıtımı bekleyelim.”
Bu cümle üç şeyi aynı anda yapar: yaşananı görmezden gelmez, tartışmayı geçmişteki miktara kilitlemez ve istediğiniz davranışı açıklar. “Yiyeceklerime dokunma” demek yerine hangi ürünlerde ne yapılmasını beklediğinizi belirtir.
Önce “bana ait” sözünü somutlaştırın
Aynı mutfağı kullanınca bir ürünün rafta durması, herkesin onu ortak gördüğü anlamına gelmeyebilir. Fakat bu ayrım yalnızca zihninizdeyse ev arkadaşınız hangi kuralı istediğinizi anlayamayabilir. Konuşmadan önce ürünleri şu üç gruba ayırın:
| Grup | Somut örnek | Önerebileceğiniz kural |
|---|---|---|
| Kişisel | Kendi aldığınız, size getirilen veya belirli bir öğün için ayırdığınız yiyecekler | Almadan önce sormak ve açık bir yanıt beklemek |
| Ortak | Parasını birlikte verdiğiniz ya da ortak olduğu baştan konuşulan ürünler | Kararlaştırdığınız biçimde kullanmak; bitince alışveriş listesine eklemek |
| İkram edilen | “Bundan alabilirsin” diyerek o anda sunduğunuz yiyecek | Bir kez ikram edilmesini, kalanların sürekli ortak olduğu şeklinde yorumlamamak |
Örneğin buzdolabının sol rafını kişisel ürünlere, kapaktaki belirli bölümü ortak ürünlere ayırabilirsiniz. Ayrı raf mümkün değilse küçük bir kutu ya da basit bir isim etiketi aynı ayrımı görünür kılar. Amaç mutfağı kurallarla doldurmak değil, “Bunun ortak olduğunu sanmıştım” belirsizliğini azaltmaktır.
Konuşmayı olay, ihtiyaç ve istek sırasıyla kurun
Aşağıdaki konuşma temsili bir örnektir:
“Bana özel getirilen tatlının haberim olmadan bittiğini gördüm. Kimin kaç parça yediğini tartışmak istemiyorum; sadece kendime ayırdığım şeyin ne zaman kullanılacağını bilmek istiyorum. Bundan sonra benim aldığım ya da bana getirilen yiyecekleri almadan önce sorup yanıtımı bekler misin? Ortak aldıklarımızı da ayrı rafta tutabiliriz.”
Burada karşı tarafın niyetine ilişkin bir hüküm yoktur. “Beni önemsemiyorsun” ya da “Nasıl olsa yine yapacaksın” gibi yorumlar yerine görülen durum ve gelecek kuralı konuşulur.
Mesajla söylemek isterseniz daha kısa bir sürüm de kullanabilirsiniz:
“Mutfaktaki bir ayrımı netleştirelim: Kendi aldığım ve bana getirilen yiyecekler kişisel kalsın. Kullanmak istediğinde önce yazıp yanıtımı beklemeni istiyorum. Birlikte aldıklarımızı ayrıca ortak diye belirleyelim.”
“Sormak” ile “haber vermek” arasındaki farkı belirtin
“Senin içeceğinden bir tane alıyorum” cümlesi haber verir; “Bir tane alabilir miyim?” sorusu ise cevap için alan bırakır. İstediğiniz şey izin sorulmasıysa bunu ayrıca söyleyin:
“Sormaktan kastım, alacağını bildirmek değil; alıp alamayacağını sorup cevabımı beklemen. O sırada yanıt veremezsem kişisel olanı kullanmamanı istiyorum.”
Böylece mesajı görmediğiniz bir anda ne olacağı da belirsiz kalmaz. Acil olmayan bir yiyecek için yanıtsızlığı otomatik onay saymamak, önerdiğiniz ev kuralının parçası olabilir.
Olası karşılıklara kısa yanıtlar
Konuşmanın amacı her itirazı çürütmek değil, aynı sınırı gereksiz yere büyütmeden korumaktır. Aşağıdaki yanıtlar temsili seçeneklerdir.
“Bir taneden ne olacak?” denirse
“Mesele miktarı değil. Bana ait olanı kullanmadan önce sorman benim için önemli.”
“Sen de benim aldıklarımdan yiyorsun” denirse
“O zaman kural ikimiz için de aynı olsun. Kişisel aldıklarımızı sormadan kullanmayalım; ortak aldıklarımızı ayrıca belirleyelim.”
Gerçekten daha önce onun yiyeceklerini izinsiz aldıysanız bunu kabul edip aynı kuralı kendiniz için de uygulayabilirsiniz. Bu, kendi talebinizden vazgeçmeniz gerektiği anlamına gelmez.
“Hiçbir şeyi paylaşmayalım o zaman” denirse
“Paylaşmaya karşı değilim. Sadece paylaşacağımız şeyi o anda söyleyelim; bir kez ikram edilen ürünün tamamını ortak saymayalım.”
“Onu ben almadım” denirse
“Bu olayı uzatmayacağım. Yine de bundan sonrası için kişisel ve ortak ürünleri ayırma kuralında anlaşmak istiyorum.”
Böylece kanıtlayamadığınız bir olay üzerinde çekişmek yerine ileride uygulanabilecek düzeni konuşursunuz.
Kural yeniden bozulursa sonraki adımı önceden belirleyin
Aynı durum tekrarlandığında bütün konuşmayı baştan yapmanız gerekmez. Önce kısa bir hatırlatma kullanabilirsiniz:
“Bu raftakilerin kişisel olduğunu ve önce sormamızı konuşmuştuk. Aynı kurala uymanı istiyorum.”
Hatırlatmaya rağmen ayrım uygulanmıyorsa kendi düzeninizde yapacağınız değişikliği söyleyin:
“Kişisel ürünlerimi bundan sonra ayrı kutuda tutacağım. Ortak kullanılacak şeyleri yalnızca ortak rafa koyacağım; birlikte alışveriş yapacaksak hangilerinin ortak olduğunu listede belirleyelim.”
Bu adım karşı tarafı cezalandırmaya değil, kontrol edebildiğiniz kısmı belirginleştirmeye yöneliktir. Ortak alışveriş sürekli anlaşmazlık çıkarıyorsa bazı ürünleri ayrı almak da seçeneklerden biridir.
Kendi cümlenizi üç satırda hazırlayın
- Ayıracağınız ürün: “Kendi aldığım ve bana getirilen yiyecekler…”
- İstediğiniz davranış: “…kullanmadan önce sorulacak ve yanıt beklenecek.”
- Ortak ürünlerin işareti: “Birlikte aldıklarımız ortak rafta duracak.”
Bu üç satır birleştiğinde talebiniz “Yiyeceklerime dokunma” gibi geniş bir yasak olmaktan çıkar; evde uygulanabilecek belirli bir düzene dönüşür. Sorun yiyeceğin ötesinde misafirlerin kullandığı ortak bölümlere de uzanıyorsa, ortak alan ve misafir düzenini ayrı bir konuşma olarak ele alabilirsiniz.
