Eşya o anda ev arkadaşınızdaysa hem geri isteğinizi hem de kuralınızı tek cümlede söyleyebilirsiniz: “Saç kurutma makinemi şimdi geri almam gerekiyor. Bu cihaz ortak kullanımda değil; lütfen bir daha alma.”
Her kişisel eşya için aynı konuşmayı yapmanız gerekmez. Asıl karar, eşyanın hiç paylaşılmayacağı, yalnızca o kullanım için açık izinle verileceği ya da ortak kullanılıp belirli bir yere bırakılacağıdır.
Her eşyaya uygun kuralı ayrı kurun
Aşağıdaki konuşmalar temsili, kurgu örneklerdir. Kendi eşyanıza ve ev düzeninize göre kısaltabilirsiniz.
Hiç paylaşmak istemediğiniz eşya
“Tarağımı ve havlumu paylaşmıyorum. Bunları kullanma; ihtiyacın olduğunda sana ait olanı kullanmanı istiyorum.”
Bu gruptaki bir eşya için “Önce sor” demek istemeden paylaşabileceğiniz izlenimini verebilir. Kararınız paylaşmamaksa doğrudan bunu söylemeniz yeterlidir.
Yalnız açık izinle ödünç verebileceğiniz eşya
“Kulaklığımı bazen ödünç verebilirim ama her kullanım için ayrıca konuşalım. Bu kez kullanabilir miyim diye sor ve benden evet yanıtı gelmeden alma.”
Buradaki izin yalnız o talep içindir. Daha önce bir kez ödünç vermiş olmanız, sonraki kullanımlar için sürekli izin verdiğiniz anlamına gelmek zorunda değildir.
Ortak kullanıma açık, fakat yerine dönmesi gereken eşya
“Salondaki uzatma kablosunu ikimiz de kullanabiliriz. İşin bitince salondaki çekmeceye geri bırakmanı istiyorum; başka odada kalınca bulamıyorum.”
Bu durumda sorun eşyanın kullanılması değil, kullanım sonrasında nerede bulunacağıdır. Konuşmayı izin tartışmasına çevirmek yerine dönüş yerini netleştirebilirsiniz.
Eşya şu anda karşı taraftaysa önce dönüşünü konuşun
Gelecekteki düzeni anlatmadan önce bugünkü ihtiyacınızı çözebilirsiniz. Eşyanın nerede olduğunu biliyorsanız kısa ve doğrudan bir cümle yeterlidir:
- Hemen ihtiyacınız varsa: “Kulaklığımı şimdi kullanacağım; lütfen odandan getirir misin?”
- Belirli bir zamanda dönmesi gerekiyorsa: “Şarj aletimi bu akşam saat dokuzda çalışma masamda bulmam gerekiyor.”
- Ortak eşya yanlış yerdeyse: “Uzatma kablosunu işin bitince salondaki çekmeceye geri bırakır mısın?”
Eşyayı geri istemek ile gelecekte ödünç verip vermeyeceğinize karar vermek ayrı konulardır. O anda yalnızca geri alabilir, kullanım kuralını daha sonra sakin bir zamanda söyleyebilirsiniz.
Bir defalık izni sürekli izin sanıyorsa kapsamı düzeltin
Önceki izni inkâr etmeniz gerekmez. İznin hangi kullanımı kapsadığını belirtip bugünkü sınırı söyleyebilirsiniz:
“Geçen hafta toplantın için kulaklığımı vermiştim. Bu, istediğin zaman alabileceğin anlamına gelmiyor; her kullanım için yeniden sormanı istiyorum.”
İzin eşyanın kullanılacağı yeri de kapsayabilir:
“Şarj aletini salonda kullanabileceğini söylemiştim. Odana götürüp orada bırakman konuştuğumuz kullanıma dâhil değildi. Şimdi masama geri bırakır mısın?”
Böylece “Hiç izin vermedim” demek yerine, verilen iznin nerede bittiğini açıklamış olursunuz.
Ödünç verirken dönüşü de cümleye ekleyin
Yeniden kullanılacak bir eşya için yalnızca “Olur, al” demek dönüş zamanını ve yerini açık bırakabilir. Eşya, kullanım ve dönüş bilgisini aynı cümlede toplayabilirsiniz:
“Dikiş makasını etiketini kesmek için alabilirsin. İşin bitince bu akşam çalışma masamın çekmecesine bırakır mısın?”
Kendi cümlenizi hazırlarken şu üç bilgiyi seçin:
- Eşya: Hangi nesne ödünç veriliyor?
- Bu kullanım: İzin yalnız bu kullanım için mi, daha uzun süre için mi?
- Dönüş: Eşya ne zaman ve nereye bırakılacak?
Bu ayrıntılar her eşya için gerekli değildir. Birkaç dakikalığına verilen bir araçta yalnız dönüş yeri yeterli olabilir; birkaç gün kullanılacak bir cihazda gün ve yer birlikte söylenebilir.
Kural yeniden aşılırsa eşyaya uygun bir karar verin
Aynı sonuç her eşya için uygun olmayabilir. Önceden koyduğunuz sınıra göre kendi uygulayacağınız adımı seçebilirsiniz:
- Hiç paylaşmadığınız eşya için: “Saç şekillendiricimi paylaşmadığımı söylemiştim. Yine alındığı için artık odamda tutacağım.”
- İzinle verdiğiniz eşya için: “Matkabı yalnız önceden konuştuğumuzda veriyordum. Sormadan alındığı için artık ödünç vermeyeceğim.”
- Ortak kullanılan eşya için: “Uzatma kablosu ortak kullanımda kalabilir; fakat iş bitince salondaki çekmeceye dönmesi gerekiyor.”
Bu cümlelerde amaç yeni bir ceza belirlemek değil, hangi eşyanın nasıl kullanılacağını ve sizin bundan sonra ne yapacağınızı görünür kılmaktır.
Birden fazla eşya karışıyorsa kısa bir mesaj yazın
Tek tek yaşanan olayları sıralamak yerine eşyaları üç gruba ayıran bir mesaj gönderebilirsiniz:
“Evdeki birkaç eşya için düzeni netleştireyim: Tarağım ve havlum kişisel, onları paylaşmıyorum. Kulaklığımı gerektiğinde sorarsan o kullanım için verebilirim. Salondaki uzatma kablosu ortak; kullandıktan sonra çekmeceye dönmesini istiyorum.”
Bu mesaj, her nesneye aynı yasağı koymaz. Hiç paylaşmama, o sefer için ödünç verme ve ortak kullanıp yerine bırakma kararlarını birbirinden ayırır.
Sorun geri alınacak bir eşya değil, tüketilen bir yiyecekse yiyecek paylaşımına ilişkin konuşma örnekleri daha uygun olabilir.
