Önce mevcut paylaşım için ne istediğinizi söyleyin; ardından gelecekteki kuralı ayrı bir cümleyle ekleyin. Hemen gönderebileceğiniz kısa mesaj şu olabilir:
“Bu haberi ne zaman ve kimlerle paylaşacağıma önce ben karar vermek istiyorum. Lütfen paylaşımını şimdi kaldır. Bundan sonra benimle ilgili bir haberi yayımlamadan önce bana sor.”
Bu mesaj, arkadaşınızın niyetini tartışmadan iki somut isteği görünür kılar: şimdiki paylaşım kaldırılsın ve yenisi için önceden açık onay alınsın.
Önce hangi sonucu istediğinizi ayırın
“Bunu yapman hoşuma gitmedi” demek rahatsızlığınızı anlatır, fakat paylaşımın ne olacağını belirsiz bırakabilir. Mesajı göndermeden önce şu üç karardan hangilerinin size uyduğunu seçin:
- Kaldırma: Paylaşımın bütünüyle silinmesini istiyorum.
- Düzenleme: Benimle ilgili bölümün, adımın ya da etiketin çıkarılmasını istiyorum.
- Gelecek kuralı: Ben açıkça “paylaşabilirsin” demeden benimle ilgili haber yayımlanmasın.
Haberi henüz kendiniz duyurmadıysanız, en açık seçenek çoğu zaman kaldırma isteğidir. Yalnızca etiketin çıkarılması yeterli olmayacaksa “Etiketi kaldır” yerine “Paylaşımı kaldır” deyin.
Kısa, açıklamalı ve daha net üç mesaj
Aşağıdaki konuşmalar temsili örneklerdir. Haberin niteliğine ve arkadaşlığınızdaki hitap biçimine göre uyarlayabilirsiniz.
Hemen kaldırılmasını istiyorsanız
“Bu haberi henüz ben paylaşmadım. Gönderini şimdi kaldırmanı istiyorum. Duyuruyu ne zaman yapacağıma ben karar vereceğim.”
Burada uzun bir gerekçe vermek zorunda değilsiniz. “Henüz ben paylaşmadım” cümlesi, isteğinizi açıklamak için yeterli olabilir.
Paylaşım yapıldıktan sonra daha açık konuşmak istiyorsanız
“Ben söylemeden paylaşman beni rahatsız etti. Mesele yalnızca gönderinin içeriği değil; bu haberi önce kimin duyuracağına karar verememiş olmam. Paylaşımı kaldırmanı ve bundan sonra benimle ilgili haberlerde önce bana sormanı istiyorum.”
Bu sürüm, yaşanan olayı gelecekteki beklentiden ayırır. “Önce sor” ifadesinin anlamını da açıklar: Haber yayımlanmadan önce size gelmesi ve açık yanıtınızın beklenmesi.
Paylaşımın yalnızca bir bölümü değişecekse
“Gönderide benimle ilgili olan cümleyi ve etiketimi kaldırmanı istiyorum. Kalan kısmı senin kararın. Benim haberlerimi ise ben duyurmadan paylaşma; paylaşmak istediğinde önce bana sor.”
Böylece arkadaşınızdan bütün gönderisini silmesini istemediğiniz, fakat sizinle ilgili kısmın kapsamını net biçimde belirlediğiniz anlaşılır.
“İyi niyetle yaptım” derse niyeti tartışmak zorunda değilsiniz
Arkadaşınız sevindiğini, sizi kutlamak istediğini ya da kötü bir niyeti olmadığını söyleyebilir. Niyet açıklamasını duyup isteğinizi değiştirmeden yineleyebilirsiniz.
Arkadaş: “Sadece sevindiğim için paylaştım.”
Siz: “Sevindiğini anlıyorum. Yine de bu haberi önce ben paylaşmak istiyorum. Lütfen gönderiyi kaldır.”
Arkadaş: “Ama zaten birkaç kişi biliyordu.”
Siz: “Kimlerin bildiğinden bağımsız olarak çevrimiçi paylaşılmasına onay vermedim. Kaldırmanı istiyorum.”
Arkadaş: “Bunu bu kadar büyütmene gerek yok.”
Siz: “Bunun ne kadar önemli olduğunda anlaşmak zorunda değiliz. İsteğim net: paylaşımı kaldır ve bundan sonra önce bana sor.”
Bu yanıtların amacı arkadaşınızı niyeti hakkında ikna etmek değil, yapılmasını istediğiniz işlemi belirsiz bırakmamaktır.
“Sonra kaldırırım” denirse zamanı netleştirin
Belirsiz bir erteleme yerine doğrudan tamamlanma isteğinizi yineleyin:
“Daha sonra değil, şimdi kaldırmanı istiyorum. Kaldırdığında bana haber verir misin?”
Arkadaşınız gönderiyi düzenlemeyi önerirse bunun isteğinizi karşılayıp karşılamadığına siz karar verin. Düzenleme yeterli değilse kısa cevap verin:
“Etiketi çıkarmak yeterli değil; haber metinde kalıyor. Gönderinin kaldırılmasını istiyorum.”
İstek karşılanmıyorsa aynı gerekçeleri tekrar tekrar anlatmak yerine tek cümleyi koruyabilirsiniz:
“Bu paylaşım için istediğim şey değişmedi: kaldırmanı istiyorum.”
Gelecek için “sormak” ne demek, açıkça söyleyin
“Bir daha yapma” geçmişteki olayı kapatabilir; fakat hangi davranışın değişeceğini tam anlatmayabilir. Daha uygulanabilir bir gelecek cümlesi üç parçadan oluşur:
- Kapsam: Benimle ilgili kişisel haberler.
- Zaman: Paylaşım yapılmadan önce.
- Onay: Benden açıkça “evet” yanıtı gelmesi.
Doldurulmuş bir örnek:
“Bundan sonra benimle ilgili iş, ilişki, taşınma ya da aile haberlerini paylaşmadan önce bana yaz. Yanıt vermemişsem bunu onay sayma; açıkça uygun olduğunu söylememi bekle.”
Her haber türünü saymanız gerekmez. Örnekler yalnızca “benimle ilgili haber” ifadesinin arkadaşınız tarafından farklı anlaşılmasını önlemek için kullanılabilir.
Kendi duyurunuz ile arkadaşınızın kutlamasını ayırın
Arkadaşınızın sevincini paylaşmasına bütünüyle karşı olmayabilirsiniz; yalnızca sırayı ve zamanı kendiniz belirlemek isteyebilirsiniz. Bu durumda izin verebileceğiniz paylaşımı somutlaştırın:
“Ben kendi duyurumu yaptıktan sonra kutlama mesajı paylaşabilirsin. Yine de fotoğrafımı veya benim yazdığım metni kullanmadan önce ayrıca sor.”
Bu bir zorunluluk değil, yalnızca gerçekten istediğinizde sunabileceğiniz sınırlı bir seçenektir. Henüz neye izin vereceğinizi bilmiyorsanız geleceğe dönük söz vermeden şöyle bitirebilirsiniz:
“Şu an başka bir paylaşım için onay vermiyorum. İleride paylaşmak istersen önce bana sor; o zaman yanıtlarım.”
Mesajınızı iki cümlede hazırlayın
Uzun bir açıklama yazmadan önce şu boşlukları doldurun:
“Şu an senden istediğim: ___. Bundan sonra benimle ilgili haberlerde istediğim: ___.”
Örneğin:
“Şu an senden istediğim, nişan haberini paylaştığın gönderiyi kaldırman. Bundan sonra benimle ilgili kişisel bir haberi paylaşmadan önce bana sorman ve açık yanıtımı beklemen.”
Paylaşımda haberin yanında size ait başka özel ayrıntılar da bulunuyorsa, mevcut gönderiye ilişkin talebinizi netleştirdikten sonra özel bilginin paylaşılmasından sonra ne isteyebileceğinizi ayrıca ele alabilirsiniz. Böylece eski içeriğin kaldırılmasıyla gelecekte hangi bilgilerin paylaşılabileceğini birbirine karıştırmamış olursunuz.
