En açık talep şu olabilir: “Bundan sonra benimle ilgili özel bir bilgiyi başkasına anlatmadan önce bana sor. Onay vermediysem paylaşma.” Böylece konuşma yalnızca kırgınlığınızda kalmaz; beklediğiniz davranış da anlaşılır.
Aşağıdaki konuşmalar temsili örneklerdir. Kendi durumunuza uymayan ayrıntıları çıkartabilirsiniz.
Olanı söylemekle geleceğe dönük sınır koymayı ayırın
“Bunu duyunca rahatsız oldum” yaşananın sizdeki karşılığını anlatır; ancak arkadaşınızdan ne istediğinizi tek başına açıklamaz. Mesajınızda üç ayrı unsur bulunabilir:
- Olan: Hangi bilginin aktarıldığını öğrendiğiniz.
- İstek: Benzer bir bilgiyi paylaşmadan önce size sorulması.
- Kendi kararınız: Bu istek karşılanmazsa hangi bilgileri artık paylaşmayacağınız.
“Taşınmayı düşündüğümü Deniz’e anlattığını öğrendim. Bunu başkasından duymak beni rahatsız etti. Bundan sonra benimle ilgili böyle bir ayrıntıyı paylaşmadan önce bana sormanı istiyorum. Bana ulaşamazsan da paylaşılabilir olduğunu varsayma.”
Bu örnekte arkadaşın amacı hakkında bir hüküm yoktur. Hangi olayın konuşulduğu ve bundan sonra hangi değişikliğin istendiği bellidir.
“Özel bilgi” sözünü somutlaştırın
İki kişinin “özel” saydığı konular aynı olmayabilir. Her şeyi kapsayan “Beni kimseye anlatma” cümlesi yerine, sınırın kapsamını dört kısa satırla hazırlayabilirsiniz:
- Bilgi: Yeni bir iş aradığım.
- Çevre: Ortak arkadaşlarımız dâhil başkaları.
- İzin biçimi: Adımı veya durumumu söylemeden önce doğrudan bana sorman.
- Yanıt vermezsem: İzin vermiş saymaman.
Bunun mesajdaki karşılığı şöyle olabilir:
“İş aradığımı şimdilik kendim söylemek istediğim kişilere ben anlatacağım. Ortak arkadaşlarımızdan biri sorsa bile önce bana sorar mısın? Yanıt vermezsem lütfen paylaşma.”
Bütün kişisel konular için aynı kuralı koymanız gerekmeyebilir. Bazı bilgilerin paylaşılmasına hiç izin vermeyebilir, bazıları içinse yalnızca önceden sorulmasını isteyebilirsiniz.
Özür, savunma ve yanıtsızlık karşısında ne söyleyebilirsiniz?
Özür dilerse
Özrü duymakla gelecekteki beklentinizi netleştirmek ayrı kararlardır:
Arkadaşınız: “Haklısın, düşünmeden söyledim. Özür dilerim.”
Siz: “Özrünü duydum, teşekkür ederim. Benim için önemli olan bundan sonra paylaşmadan önce sorman. Bu konuda anlaştık mı?”
“Kimseye söyleme demedin” derse
Geçmişte hangi ifadenin kullanıldığını tartışmaya devam etmek yerine yeni kuralı açıkça kurabilirsiniz:
“Bunu baştan açık söylememiş olabilirim. Şimdi geleceğe dönük olarak söylüyorum: Benimle ilgili kişisel bir ayrıntıyı aktarmadan önce bana sor.”
Paylaşımı küçümserse
Arkadaşınız: “Sadece bir kişiye söyledim, büyütecek bir şey yok.”
Siz: “Kaç kişiye söylendiğini tartışmıyorum. Benim istediğim, bir kişiye bile anlatmadan önce bana sorulması.”
Böylece konuşmayı bilginin ne kadar önemli olduğu tartışmasından çıkarıp istediğiniz davranışa döndürürsünüz.
Konuyu değiştirir veya yanıt vermezse
Bir kez, yanıtlanabilecek kadar kısa bir takip sorusu gönderebilirsiniz:
“Az önceki isteğime yanıt gelmedi. Bundan sonra benimle ilgili özel bir şeyi paylaşmadan önce bana sormayı kabul ediyor musun?”
Yanıtsızlığı onay saymak zorunda değilsiniz. Net bir cevap alamazsanız, ne paylaşacağınızı buna göre daraltabilirsiniz.
Bu sınırı kabul etmeyeceğini söylerse
Arkadaşınız: “Her söylediğim şey için izin isteyemem.”
Siz: “Bunu yapamayacağını açıkça söylemen benim için önemli. O hâlde başkasına aktarılmasını istemediğim ayrıntıları seninle paylaşmayacağım.”
Bu karşılık, arkadaşınızı bir söze zorlamaz. Sizin kontrol edebildiğiniz kararı—hangi bilgiyi paylaşacağınızı—netleştirir.
Sınır yeniden aşılırsa önceki konuşmayı hatırlatın
Aynı durum tekrarlanırsa ilk konuşmayı baştan kurmanız gerekmez. Önceki istek, yeni olay ve bundan sonraki kararınız birlikte söylenebilir:
“Bunu daha önce konuşmuş ve benimle ilgili ayrıntıları aktarmadan önce sormanı istemiştim. Aynı bilginin yine paylaşıldığını öğrendim. Bu nedenle bundan sonra kişisel konularımı seninle paylaşmayacağım.”
İsterseniz gündelik sohbeti veya ortak planları sürdürebilir, yalnızca özel bilgi paylaşımını daraltabilirsiniz. Arkadaşlığın tamamı hakkında aynı anda karar vermek zorunda değilsiniz.
Mesajı göndermeden önce kısa kontrol
- Hangi bilginin paylaşıldığını suçlayıcı bir niyet yorumu eklemeden belirttim mi?
- “Bir daha yapma” yerine beklediğim davranışı, yani önce sormasını söyledim mi?
- Yanıt alamadığında ne yapmasını istediğim açık mı?
- Tekrarında uygulayacağım karar benim kontrolümde mi?
- Karşı tarafın yanıtlayabileceği açık bir soru bıraktım mı?
Henüz paylaşılmamış bir konu için beklentinizi baştan kurmak isterseniz, “Bu konuşma aramızda kalsın” beklentisini açıkça söyleme örneklerinden yararlanabilirsiniz.
