Kısa yanıt şu olabilir: “Bu kez gelmeyeceğim. Nedenini ayrıntılandırmak istemiyorum.” Daha önce bir gerekçe söylediyseniz ve arkadaşınız yeni seçenekler sunmaya başladıysa şunu ekleyebilirsiniz: “Bu bilgi yalnızca nedenimi açıklıyor; koşullar değişse de bu davete katılmayacağım.”
Önce tek soruyu yanıtlayın: Koşul değişse kararınız değişir mi?
“Neden?” sorusuna cevap vermeden önce, arkadaşınızın o nedeni ortadan kaldıracak bir teklif sunduğunu düşünün. Yanıtınız yine “hayır” olacaksa verdiğiniz bilgi bir pazarlık başlığı değil, yalnızca açıklamadır. Belirli bir değişiklik gerçekten kararınızı değiştirecekse bunu açıkça söyleyebilirsiniz.
- Açıklama vermeyecekseniz: Yalnızca daveti reddedin. Böylece tartışılacak bir koşul açmamış olursunuz.
- Yalnız bilgi verecekseniz: Gerekçeyi bir cümleyle söyleyin ve kararınızın değişmeyeceğini aynı yanıtta belirtin.
- Karşı teklife açıksanız: Hangi koşul değişirse katılabileceğinizi somutlaştırın. Diğer koşulları yeniden görüşmeye açmanız gerekmez.
Açıklama vermemeyi seçerseniz
Aşağıdaki konuşmalar temsili örneklerdir; sözcükleri ilişkinizin diline göre kısaltabilirsiniz.
Arkadaş: Neden gelmiyorsun?
Siz: Bu kez katılmayacağım. Nedenini ayrıntılandırmak istemiyorum.
Arkadaş: Belki çözebileceğimiz bir şeydir.
Siz: Çözüm aramıyorum; bu davete yanıtım hayır.
Bu seçenek, mazeret uydurmanızı veya karşı tarafın ikna edebileceği bir neden bulmanızı gerektirmez.
Gerekçe yalnızca bilgi ise kararı da aynı cümlede söyleyin
Bir ayrıntıyı paylaşmanız, o ayrıntının karşı teklifle değiştirilebileceği anlamına gelmek zorunda değildir. Örneğin “Bu ay bu buluşmaya para ayırmayacağım” diyebilir; gelirinizden veya diğer harcamalarınızdan söz etmek zorunda kalmadan kararınızı tamamlayabilirsiniz.
Daha ucuz yer teklifi gelirse
Sizin açıklamanız: “Bu ay bu buluşmaya para ayırmayacağım.”
Gelen karşı teklif: “Daha ucuz bir yer seçsek?”
Kararı kapatan yanıt: “Teklifin için sağ ol; daha ucuz olsa da bu kez katılmayacağım.”
Başka saat teklif edilirse
Sizin açıklamanız: “Pazar günü plan yapmak istemiyorum.”
Gelen karşı teklif: “Daha geç buluşsak?”
Kararı kapatan yanıt: “Saat değişikliği kararımı değiştirmiyor; pazar gelmeyeceğim.”
Ulaşım çözümü sunulursa
Sizin açıklamanız: “Bu kez o yolu yapmak istemiyorum.”
Gelen karşı teklif: “Seni ben alayım.”
Kararı kapatan yanıt: “Sağ ol; ulaşım çözülse de bu davete katılmayacağım.”
Bu yanıtlarda karşı teklif küçümsenmiyor; yalnızca ilk açıklamanın değiştirilecek bir koşul olmadığı belirtiliyor.
Gerçekten pazarlığa açıksanız değişebilecek tek koşulu söyleyin
Bazen ret, davetin tamamına değil; saate, yere veya süresine yöneliktir. Bu durumda karşı teklif isteyip istemediğinizi tahmine bırakmayabilirsiniz:
- Zaman değişebilir: “Bu akşam gelemem; pazar 15.00’ten sonra kısa bir kahveye uygunum.”
- Yer değişebilir: “Bu mekâna bütçe ayırmayacağım; daha uygun bir yerde buluşursak katılabilirim.”
- Süre değişebilir: “Uzun akşam planına katılmayacağım; 17.00’de bir saat görüşebilirim.”
Karşı tarafın yeni önerisi belirttiğiniz koşulu karşılıyorsa kabul edebilir veya hâlâ uymuyorsa “Bu seçenek de bana uymuyor; başka teklif aramayacağım” diyebilirsiniz. Bir koşulu görüşmeye açmanız, bütün seçenekleri değerlendirme sözü verdiğiniz anlamına gelmez.
Belirsiz gerekçeyi karar cümlesiyle tamamlayın
“Bütçem uygun değil”, “çok yoğunum” veya “orası uzak” gibi ifadeler kolayca çözüm bekleyen sorunlar gibi duyulabilir. Asıl kararınız kesin bir retse cümlenin sonuna sonucu ekleyin:
- “Bu ay bu plana bütçe ayırmayacağım; daha ucuz bir seçenek de aramıyorum.”
- “Bu hafta programım dolu; başka bir saate taşımak istemiyorum.”
- “Oraya gelmek istemiyorum; ulaşım için başka bir düzen kurmayalım.”
Kararınız koşulluysa bunun tersini yapın: “Bu akşam uygun değilim; yalnız cumartesi öğleden sonra için teklif verebilirsin.” Böylece arkadaşınız, bilgi vermekle seçenek istemek arasındaki farkı doğrudan duyabilir.
Yeni teklifler sürerse davete özgü kısa yanıtı tekrarlayın
Her teklife yeni bir gerekçe bulmanız gerekmez. Yalnızca teklifin kararınızı değiştirmediğini söyleyebilirsiniz:
Arkadaş: Bir saatliğine gelsen?
Siz: Süreyi kısaltmak da kararımı değiştirmiyor; gelmeyeceğim.
Arkadaş: Herkes seni bekliyor.
Siz: Bu kez katılmayacağım; planı bensiz netleştirebilirsiniz.
Israr yakınlık veya güven konusuna çekilirse uzun bir savunma yerine “Bu kısmı paylaşmayacağım; davetle ilgili kararım değişmedi” demeniz yeterlidir.
Göndermeden önce üç satır hazırlayın
“Bu davete [katılmayacağım / şu koşul değişirse katılabilirim].”
“Gerekçem hakkında [ayrıntı vermeyeceğim / yalnız şu bilgiyi paylaşacağım].”
“Karşı teklif için [seçenek aramıyorum / yalnız şu değişikliğe açığım].”
Kesin ret için doldurulmuş örnek:
“Cumartesi günkü plana katılmayacağım. Bu ay bu buluşmaya para ayırmayacağım; daha ucuz bir yer de aramıyorum.”
Koşullu ret için doldurulmuş örnek:
“Cumartesi akşamı gelemem. Yalnız pazar öğleden sonra kısa bir buluşmaya açığım; istersen o zaman için konuşabiliriz.”
Sorun tek bir davetten çıkıp kişisel kararlarınızın sürekli tartışılmasına dönüşüyorsa, kararınızı yeniden savunmadan konuşmayı sınırlandırma seçeneklerine ayrıca bakabilirsiniz.
